Gipofiz, buyrakusti, oshqozonosti va jinsiy bezlar

Qalqonoldi bezlari to‘rtta bo‘lib, qalqonsimon bez orqasida joylashgan; paratgormon qonda kalsiy va fosfor miqdorini boshqaradi. Gipofiz no‘xat kattaligidagi bez bo‘lib, bosh miya ostida joylashgan va gipotalamus bilan bog‘liq; uning gormonlari boshqa bezlar ishini boshqaradi, somatotrop gormon esa bo‘y o‘sishiga ta’sir qiladi (bolalikda me’yordan ko‘p yoki kam bo‘lsa, bo‘y juda baland yoki past bo‘lishi mumkin). Epifiz bosh miyaning o‘rtasida joylashgan, uning melatonin gormoni uyqu va uyg‘oqlik ritmi bilan bog‘liq. Ayrisimon bez (timus) ko‘krak qafasida to‘sh orqasida joylashgan, bolalikda kattaroq bo‘lib, immun hujayralari – T-limfotsitlar yetilishida qatnashadi, keyin kichrayadi. Buyrakusti bezlari buyraklar ustida joylashgan: po‘stloq qismi suv-tuz va boshqa moddalar almashinuviga ta’sir qiluvchi gormonlar, mag‘iz qismi adrenalin ishlab chiqaradi; adrenalin stressda yurak urishi va nafasni tezlashtirib, tanani tez harakatga tayyorlaydi.