Ko‘rish organlarining funksiyasi
Ko‘zni fotokameraga o‘xshatish mumkin: shox parda va gavhar yorug‘likni sindiradi, qorachiq diafragma kabi yorug‘lik miqdorini boshqaradi, to‘r parda esa tasvirni qabul qiluvchi ekran. Buyumdan kelgan nurlar to‘r pardada kichraygan, teskari tasvir hosil qiladi, impulslar ko‘rish nervi orqali ensa po‘stlog‘iga boradi, miya tasvirni to‘g‘ri va butun qilib idrok etadi. Akkomodatsiya – gavhar qavariqligining o‘zgarishi: yaqinga qaraganda kiprikli muskullar qisqarib, gavhar qavariqlashadi; uzoqqa qaraganda yassilanadi. Ikki ko‘z bilan qaraganda buyumni bitta va hajmli ko‘ramiz. Yaqinni ko‘rishda tasvir to‘r pardadan oldinda hosil bo‘ladi (ko‘z soqqasi cho‘ziqroq), uzoqni ko‘rishda esa orqasida (soqqa qisqaroq); ko‘zoynak yoki linza shifokor tavsiyasi bilan buni tuzatadi. Ko‘rishni tekshirish va ko‘zoynak tanlash faqat ko‘z shifokori ishi. Ko‘z gigiyenasi: yaxshi yoritilgan joyda o‘qish, kitobni ko‘zdan taxminan 30–40 cm uzoqlikda tutish, harakatlanayotgan transportda o‘qimaslik, har 20 daqiqada ekrandan 20 soniya uzoqqa qarab dam berish, ekran vaqtini cheklash, quyoshli kunda sifatli ko‘zoynak taqish, A vitaminga boy ovqat (sabzi, jigar, tuxum, ko‘katlar) iste’mol qilish. Ko‘z qizarsa, ko‘p yosh oqsa yoki ko‘rish xiralashsa, kattalarga ayting va shifokorga ko‘rining.
20–20–20 qoidasi: 20 daqiqa ekran yoki kitob, so‘ng 20 soniya 6 metr (20 fut) naridagi narsaga qarash. Bir kun davomida necha marta qilganingizni belgilang va ko‘zingiz qanday his etganini yozing.