Muskullarning rivojlanishi, odam qad-qomatining shakllanishi
Skelet va muskullar bolalik va o‘smirlikda tez o‘sadi; suyak va muskul rivoji o‘zaro bog‘liq: muskul kuchli bo‘lsa, suyak ham mustahkam bo‘ladi. Mashq qilinayotgan muskulga qon ko‘proq keladi, unga kislorod va oziq moddalar ko‘p yetkaziladi, muskul tolalari yo‘g‘onlashadi; muntazam harakat yurak, nafas va moddalar almashinuviga ham yaxshi ta’sir qiladi. Biroq o‘sish davrida me’yoridan ortiq yuk ko‘tarish bo‘g‘imlar va umurtqaga zarar berishi mumkin. Qad-qomat – odam o‘zi odatlangan tik holati; u skelet, ayniqsa umurtqa pog‘onasi egilmalari va muskullar kuchiga bog‘liq. Bolalarda umurtqalar hali o‘sib, to‘liq qotib ulgurmagan va egilmalar shakllanmoqda, shuning uchun noto‘g‘ri o‘tirish, bir yelkada og‘ir sumka tashish, juda yumshoq o‘rin va baland yostiq qiyshayishga (skolioz) olib kelishi mumkin. To‘g‘ri qad-qomat: boshi tik, yelkalar bir tekis, ko‘krak erkin; qiyshayish shubhasi bo‘lsa, shifokorga ko‘rinish kerak. Tanaga baho berishda faqat «chiroyli» ko‘rinish emas, sog‘lom harakat qila olish muhim.
Devorga orqa, ensa va tovonni tekkizib tik turing: qaddingizni his qiling. Keyin partada to‘g‘ri o‘tirish holatini sherigingizga ko‘rsating. Qiyshayishni o‘lchamang va bir-biringizni baholamang.