ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Biologiya (Odam va uning salomatligi)

Qad-qomat va 1-laboratoriya mashg‘uloti

Darslar 13–14 · 2 ta dars · O. Mavlonov, T. Tilavov, B. Aminov. Biologiya (Odam va uning salomatligi), 8-sinf. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan 6-nashr. «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
13

Muskullarning rivojlanishi, odam qad-qomatining shakllanishi

Darslik: 40–42-betlar
MaqsadMuskullar rivoji, mashqlarning ahamiyati, qad-qomat va uni to‘g‘ri shakllantirish qoidalarini tushuntiradi.
Yangi so‘zlar
qad-qomat · postureskolioz · scoliosis, sideways curve of the spinechiniqish · conditioning, hardening the bodymashq · exercise
Tushuntirish

Skelet va muskullar bolalik va o‘smirlikda tez o‘sadi; suyak va muskul rivoji o‘zaro bog‘liq: muskul kuchli bo‘lsa, suyak ham mustahkam bo‘ladi. Mashq qilinayotgan muskulga qon ko‘proq keladi, unga kislorod va oziq moddalar ko‘p yetkaziladi, muskul tolalari yo‘g‘onlashadi; muntazam harakat yurak, nafas va moddalar almashinuviga ham yaxshi ta’sir qiladi. Biroq o‘sish davrida me’yoridan ortiq yuk ko‘tarish bo‘g‘imlar va umurtqaga zarar berishi mumkin. Qad-qomat – odam o‘zi odatlangan tik holati; u skelet, ayniqsa umurtqa pog‘onasi egilmalari va muskullar kuchiga bog‘liq. Bolalarda umurtqalar hali o‘sib, to‘liq qotib ulgurmagan va egilmalar shakllanmoqda, shuning uchun noto‘g‘ri o‘tirish, bir yelkada og‘ir sumka tashish, juda yumshoq o‘rin va baland yostiq qiyshayishga (skolioz) olib kelishi mumkin. To‘g‘ri qad-qomat: boshi tik, yelkalar bir tekis, ko‘krak erkin; qiyshayish shubhasi bo‘lsa, shifokorga ko‘rinish kerak. Tanaga baho berishda faqat «chiroyli» ko‘rinish emas, sog‘lom harakat qila olish muhim.

FoydaliZararli
muntazam harakatbir yelkada og‘ir sumka
to‘g‘ri o‘tirishjuda yumshoq o‘rin, baland yostiq
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Daftar ustiga past engashib yozgan o‘quvchi birozdan keyin bo‘yni va orqasi toliqqanini sezadi. U orqasini tik qilib, daftarni o‘ziga yaqinlashtirsa, toliqish yo‘qoladi.

Kim ishlatadi

Jismoniy tarbiya o‘qituvchisi darsni mashqlar bilan boshlaydi, fizioterapevt tana holatini to‘g‘rilashga yordam beradi, raqqosa muvozanatni mashq qiladi.

Bugun sinab ko‘ring

Keyingi safar kitob o‘qiganingizda yoki telefondan foydalanganingizda boshingiz qayerdaligini tekshiring: quloqlar yelka ustidami? Birozdan keyin o‘rningizdan turib, ohista cho‘zilib oling.

Namunalar
✓Maslahat
Sumkani ikki yelkaga osing va faqat kerakli kitoblarni soling.
Sumkani ikki kamar bilan taqib, ichiga faqat kerakli kitoblarni solish umurtqaga yuklamani kamaytiradi.
Partada tik o‘tirib, oyoqlarni polga qo‘yish va har 40–45 daqiqada qisqa tanaffusda yurib olish qad-qomatga foydali.
Sinfda faoliyat

Devorga orqa, ensa va tovonni tekkizib tik turing: qaddingizni his qiling. Keyin partada to‘g‘ri o‘tirish holatini sherigingizga ko‘rsating. Qiyshayishni o‘lchamang va bir-biringizni baholamang.

Mashq
1
Mashq muskullarga qanday ta’sir qiladi?
2
Qad-qomat nima va nimaga bog‘liq?
3
Qiyshayishning oldini olish uchun 3 qoida ayting.
4
Nima uchun bolalarda umurtqa pog‘onasi kattalarga qaraganda oson qiyshayadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliShkaf eshigi indikatoriHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →