Eritrotsitlar
Eritrotsitlar – ikki tomonlama botiq disk shaklidagi, yadrosiz qizil hujayralar; bu shakl yuzani kengaytirib, gaz almashinuvini yaxshilaydi. 1 mm³ qonda taxminan 4–6 million eritrotsit bor, ular taxminan 120 kun yashaydi, qizil ilikda hosil bo‘ladi, jigar va taloqda yemiriladi. Qizil rang gemoglobinga bog‘liq: u temir saqlaydi, o‘pkada kislorod bilan birikib oksigemoglobin hosil qiladi, to‘qimalarda kislorodni beradi va karbonat angidrid tashishda ishtirok etadi. Eritrotsitlar yoki gemoglobin kamayishi kamqonlik; charchoq, rangpar yuz bo‘lsa shifokorga ko‘rinish kerak, to‘liq ovqatlanish (go‘sht, dukkaklilar, ko‘katlar) va toza havo foydali. Qon guruhlari eritrotsitlardagi A va B antigenlariga ko‘ra: I (0) – antigen yo‘q, II (A), III (B), IV (AB). Qon quyishni faqat shifokorlar guruh va rezus omilga ko‘ra moslab o‘tkazadi: I guruh boshqalarga, IV guruh hammadan qon qabul qila oladi, lekin amalda aynan o‘z guruhi tanlanadi. Rezus omil – eritrotsitlardagi yana bir oqsil; u bor bo‘lsa rezus musbat (Rh+), yo‘q bo‘lsa manfiy (Rh−) deyiladi; rezus manfiy odamga rezus manfiy qon quyiladi.
| Qon guruhi | Eritrotsitlarda antigen |
|---|---|
| I (0) | yo‘q |
| II (A) | A |
| III (B) | B |
| IV (AB) | A, B |
Poliklinikada o‘quvchining qoni tekshirilganda, apparat atigi bir tomchidagi qizil hujayralarni sanaydi va natijani odatiy me’yor bilan solishtiradi. Son me’yordan ancha farq qilsa, shifokor sababini izlaydi.
Laborant hujayralarni sanaydi, shifokor natijani o‘qiydi, sport olimi baland tog‘da mashq qilgan sportchining qoni qanday o‘zgarishini o‘rganadi.
Ishonchli kattadan qon tahlili topshirganmi, so‘rang (natijasini emas, nima uchun ekanini). Laborantga bermoqchi bo‘lgan bitta savolingizni yozing.
Oila a’zolaringizning qon guruhini bilsangiz, kattalardan so‘rab jadval qiling (o‘zingiz tahlil qilmang). Qaysi guruhda qanday antigen borligini rasm bilan ko‘rsating.