Suyaklar shikastlanganida birinchi yordam ko‘rsatish
Pay cho‘zilganda bo‘g‘im shishadi va og‘riydi. Birinchi yordam: jarohatlangan joyni tinch qoldirish, sovuq (matoga o‘ralgan muz yoki sovuq suvli sochiq) qo‘yish va shifokorga murojaat qilish. Suyak chiqqanda bo‘g‘imda kuchli og‘riq bo‘ladi: uni o‘zboshimchalik bilan joyiga solmaslik, qimirlatmay, qulay holatda ushlab turish va tez yordam (103) chaqirish yoki shifokorga olib borish kerak. Suyak singanda shikastlangan joy qattiq og‘riydi, shishadi, ba’zan shakli o‘zgaradi; yopiq sinishda teri butun, ochiq sinishda esa teri yirtilib, jarohat paydo bo‘ladi. Eng muhim qoida: singan joyni harakatlantirmaslik va 103 ga qo‘ng‘iroq qilish. Ochiq sinishda jarohatni toza mato bilan yopiladi, chiqib turgan suyakni joyiga solishga urinmaslik kerak; qon ketsa, mato ustidan bosiladi. Taxtakachni tayyorgarlik ko‘rgan kattalar qo‘yadi; umurtqa yoki bosh jarohatida odamni imkoni boricha qimirlatmay, tez yordamni kutish kerak.
| Jarohat | Birinchi yordam |
|---|---|
| pay cho‘zilishi | tinch qoldirish, sovuq qo‘yish, shifokorga |
| suyak chiqishi | joyiga solmaslik, qimirlatmaslik, 103 |
| suyak sinishi | singan joyni harakatlantirmaslik, 103 |
| ochiq sinish | jarohatni toza mato bilan yopish; qon ketsa, mato ustidan bosish |
Maktab sayohatida nam yo‘lda sirpanib ketgan o‘quvchi qo‘lini qimirlata olmaydi. Qoidani biladigan sinfdosh vahimaga tushmaydi, yonida qoladi va darhol kattalarni chaqiradi.
Tez yordam xodimi shikastlanganni yordam beradi, murabbiylar birinchi yordamni o‘rganadi, o‘qituvchilar sayohatda birinchi yordam to‘plamini olib yuradi.
Vaqt o‘tkazadigan uchta joyni (masalan, maktab yo‘lagi, hovli, bekat) o‘ylang va har birida kimdir shikastlansa, birinchi bo‘lib qaysi kattaga murojaat qilishingizni belgilab qo‘ying.
Rol o‘yin (kattalar nazoratida): «Tez yordam chaqirish» – 103 ga qo‘ng‘iroq qilganda aytiladigan 4 ma’lumot: nima bo‘ldi, qayerda, necha kishi, o‘zingizning ismingiz va telefon raqamingiz. Haqiqiy raqamga qo‘ng‘iroq qilmang, mashq uchun.