ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Biologiya (Odam va uning salomatligi)

Birinchi yordam va muskullar

Darslar 11–12 · 2 ta dars · O. Mavlonov, T. Tilavov, B. Aminov. Biologiya (Odam va uning salomatligi), 8-sinf. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan 6-nashr. «O‘qituvchi» nashriyot-matbaa ijodiy uyi, Toshkent, 2019
11

Suyaklar shikastlanganida birinchi yordam ko‘rsatish

Darslik: 33–35-betlar
MaqsadPay cho‘zilishi, suyak chiqishi va sinishida birinchi yordam qoidalarini tushuntiradi.
Yangi so‘zlar
pay cho‘zilishi · sprain, stretched or torn ligamentsuyak chiqishi · dislocationsuyak sinishi · fracturetaxtakach (shina) · splint
Tushuntirish

Pay cho‘zilganda bo‘g‘im shishadi va og‘riydi. Birinchi yordam: jarohatlangan joyni tinch qoldirish, sovuq (matoga o‘ralgan muz yoki sovuq suvli sochiq) qo‘yish va shifokorga murojaat qilish. Suyak chiqqanda bo‘g‘imda kuchli og‘riq bo‘ladi: uni o‘zboshimchalik bilan joyiga solmaslik, qimirlatmay, qulay holatda ushlab turish va tez yordam (103) chaqirish yoki shifokorga olib borish kerak. Suyak singanda shikastlangan joy qattiq og‘riydi, shishadi, ba’zan shakli o‘zgaradi; yopiq sinishda teri butun, ochiq sinishda esa teri yirtilib, jarohat paydo bo‘ladi. Eng muhim qoida: singan joyni harakatlantirmaslik va 103 ga qo‘ng‘iroq qilish. Ochiq sinishda jarohatni toza mato bilan yopiladi, chiqib turgan suyakni joyiga solishga urinmaslik kerak; qon ketsa, mato ustidan bosiladi. Taxtakachni tayyorgarlik ko‘rgan kattalar qo‘yadi; umurtqa yoki bosh jarohatida odamni imkoni boricha qimirlatmay, tez yordamni kutish kerak.

JarohatBirinchi yordam
pay cho‘zilishitinch qoldirish, sovuq qo‘yish, shifokorga
suyak chiqishijoyiga solmaslik, qimirlatmaslik, 103
suyak sinishisingan joyni harakatlantirmaslik, 103
ochiq sinishjarohatni toza mato bilan yopish; qon ketsa, mato ustidan bosish
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab sayohatida nam yo‘lda sirpanib ketgan o‘quvchi qo‘lini qimirlata olmaydi. Qoidani biladigan sinfdosh vahimaga tushmaydi, yonida qoladi va darhol kattalarni chaqiradi.

Kim ishlatadi

Tez yordam xodimi shikastlanganni yordam beradi, murabbiylar birinchi yordamni o‘rganadi, o‘qituvchilar sayohatda birinchi yordam to‘plamini olib yuradi.

Bugun sinab ko‘ring

Vaqt o‘tkazadigan uchta joyni (masalan, maktab yo‘lagi, hovli, bekat) o‘ylang va har birida kimdir shikastlansa, birinchi bo‘lib qaysi kattaga murojaat qilishingizni belgilab qo‘ying.

Namunalar
O‘yin paytida to‘pig‘ini burkib olgan bola: harakatlanmasin, sovuq qo‘yilsin, kattalarga aytilsin, shifokor ko‘rsin.
!Diqqat!
Shakli o‘zgargan qo‘lni to‘g‘rilamang va qimirlatmang – 103 ga qo‘ng‘iroq qiling.
Daraxtdan yiqilgan va qo‘li g‘ayritabiiy shaklga kirgan bola: qo‘lni tuzatmaymiz, qimirlatmaymiz, 103 ga qo‘ng‘iroq qilamiz.
Sinfda faoliyat

Rol o‘yin (kattalar nazoratida): «Tez yordam chaqirish» – 103 ga qo‘ng‘iroq qilganda aytiladigan 4 ma’lumot: nima bo‘ldi, qayerda, necha kishi, o‘zingizning ismingiz va telefon raqamingiz. Haqiqiy raqamga qo‘ng‘iroq qilmang, mashq uchun.

Mashq
1
Pay cho‘zilganda qanday birinchi yordam beriladi?
2
Suyak chiqqanida nima qilish mumkin emas?
3
Ochiq sinishda jarohatga nima qilinadi va nima qilinmaydi?
4
Nima uchun singan yoki shubhali joyni qimirlatmaslik kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliTomayotgan jo‘mrak hisobiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →