5-laboratoriya mashg‘uloti: Jadvallar yordamida ovqat ratsionidagi oqsil, yog‘ va karbonsuvlarni aniqlash
Ish maqsadi – mahsulotlarning oqsil, yog‘ va karbonsuv tarkibi bilan tanishish va xilma-xil menyu tuzish. Jadvalda har bir mahsulotning 100 g da oqsil, yog‘ va karbonsuv grammi ko‘rsatilgan. Ish tartibi: 1) jadvaldan 6–8 mahsulotni (non, guruch, go‘sht, tuxum, sut, qatiq, sabzavot, meva, moy) tanlang; 2) har birining tarkibini yozing; 3) menyuning bitta kuni uchun mahsulotlar va porsiyalarni (gramm) belgilab, proporsiya bilan oqsil, yog‘ va karbonsuv grammini hisoblang (masalan, 100 g da 20 g oqsil bo‘lsa, 150 g da 30 g); 4) har bir ovqatda oqsil manbai, sabzavot yoki meva va to‘yimli karbonsuv bo‘lishini tekshiring. Bu amaliy ish – hisoblash mashqi; kaloriya normasiga moslashtirish, vazn kamaytirish yoki ko‘paytirish maqsadi yo‘q. Jadval ma’lumotlari taxminiy; har kimning ehtiyoji alohida, shaxsiy menyu bo‘yicha shifokor yoki dietolog maslahatidan foydalaning. Xulosa: xilma-xil mahsulotlar birgalikda organizmni zarur moddalar bilan ta’minlaydi.
Oshpaz 4 kishilik retsept bo‘yicha 200 g guruch ishlatadi. 6 kishiga tayyorlash uchun miqdorni 200 : 4 × 6 = 300 g qilib oshiradi. Laboratoriya ishidagi jadval bilan hisoblash ham shunday nisbat asosida bajariladi.
Maktab oshxonasi oshpazi retseptni kishi soniga moslaydi, dietolog menyuni tuzadi, sport jamoasi ovqat rejasini hisoblaydi.
Biror taom retseptini eslang va ikki mehmon ko‘paysa, qaysi uchta miqdorni qanchaga o‘zgartirishingizni yozing.
Jadval bo‘yicha o‘z kunlik menyuingizni tuzing. Faqat oqsil, yog‘ va karbonsuv grammini yozing; o‘zingizni boshqalar bilan taqqoslamang va «yaxshi/yomon» ball qo‘ymang.