Organizmda energiya sarfi
Organizmdagi barcha jarayonlar – almashinuv, harorat saqlash, harakat, yurak va nafas ishi, o‘sish – energiya talab qiladi. Energiyani hujayralar oziq moddalarni parchalab oladi; u mexanik (muskul), elektr (nerv impulsi) va issiqlik energiyasiga aylanadi, issiqlikning bir qismi tana haroratini ushlaydi. Energiya kilokaloriya (kkal) yoki kilojoul (kJ) bilan o‘lchanadi (1 kkal ≈ 4,2 kJ). Energiyaga ehtiyoj yosh, jins, o‘sish, harakat darajasi va iqlimga qarab har kimda har xil; o‘sayotgan o‘smirlarga kattalarnikidan kam emas, ko‘p holda ko‘proq oziq kerak bo‘ladi, shuning uchun o‘zingizga «norma» belgilash yoki boshqalar bilan taqqoslash shart emas. Sog‘lom ovqatlanish qoidalari: ovqat xilma-xil (oqsil, karbonsuv, yog‘, vitamin, mineral, kletchatka), kuniga 3–4 marta belgilangan vaqtda, nonushtani tashlab ketmasdan, shirinlik va qovurilgan-yog‘li taomni me’yorida, sabzavot-meva va suvni yetarli. Sutka davomida ovqat va harakat muvozanatda bo‘lsa, tana vazni o‘z me’yorida o‘sadi. Tana shakli va vazni haqida tashvish yoki qattiq parhezga moyillik bo‘lsa, ota-ona va shifokor bilan gaplashing; o‘zboshimchalik bilan ovqatni cheklash, ochlik e’lon qilish zararli. Har bir tananing o‘z shakli bor, qadr-qimmat vaznga emas, salomatlik va mehribonlikka bog‘liq.
Kun tartibi rejasi: nonushta – tushlik – tushlikdan keyingi yengil ovqat – kechki ovqat vaqtlarini yozing va oila bilan muhokama qiling. Hech qanday kaloriya sanash, vazn o‘lchash yoki qiyoslash yo‘q.