ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geografiya

Tabiiy okruglar va Chirchiq-Ohangaron

Darslar 45–47 · 3 ta dars · P. G‘ulomov, H. Vahobov, P. Baratov, M. Mamatqulov. Geografiya (O‘rta Osiyo tabiiy geografiyasi. O‘zbekiston tabiiy geografiyasi), 7-sinf. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan beshinchi nashri. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
45

Tabiat komplekslari tavsifi. O‘zbekistonning tabiiy geografik okruglari

Darslik: 106–108-betlar
MaqsadTabiiy hududiy komplekslar va O‘zbekistonning 11 ta tabiiy geografik okrugini bilish.
Yangi so‘zlar
tabiiy kompleks · natural complextabiiy geografik okrug · natural-geographic districttekislik qismi · plain parttog‘oldi va tog‘ qismi · foothill and mountain part
Tushuntirish

Tabiiy kompleks — relyef, iqlim, suv, tuproq, o‘simlik va hayvonlar o‘zaro bog‘langan hudud. O‘zbekistonning shimoli-g‘arbiy va g‘arbiy qismi tekislik, sharqiy va janubi-sharqiy qismi tog‘lar va ular orasidagi vodiylardan iborat. Tog‘larda emirilish kuchli bo‘lib, nurash mahsulotlari tekislikda to‘planadi; tekislik uzoq vaqt dengiz tagida qolib qalin cho‘kindi bilan qoplangan. Tekislikda iqlim quruq va yoz juda issiq, tog‘oldi va tog‘larda esa salqinroq va yog‘in ko‘proq. Shu farqlarga ko‘ra hudud ikki qismga — tekislik hamda tog‘oldi va tog‘ qismiga ajratiladi. Tekislik qismida 5 ta okrug bor: Ustyurt, Quyi Amudaryo, Qizilqum, Quyi Zarafshon, Orol; tog‘oldi va tog‘ qismida 6 ta: Surxondaryo, Qashqadaryo, O‘rta Zarafshon, Mirzacho‘l, Chirchiq-Ohangaron, Farg‘ona. Bu bo‘linish tabiiy boyliklardan oqilona foydalanish va xo‘jalikni joylashtirish uchun amaliy ahamiyatga ega.

Ustyurt, QuyiAmudaryo,Qizilqum, QuyiZarafshon, Oroltekislik qismi(5)Surxondaryo,Qashqadaryo,O‘rta Zarafshon,Mirzacho‘l,Chirchiq-Ohangaron,Farg‘onatog‘ oldi vatog‘ qismi (6)O‘zbekiston: 11tabiiy-geografikokrug
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab hovlisidagi kichik hovuz yozda qurib qoladi. O‘simliklar so‘lib, hasharotlar kamayadi, qushlar ham kam keladi. Bola tabiatdagi hamma narsa bir-biriga bog‘liq ekanini ko‘radi.

Kim ishlatadi

Ekologlar tabiiy majmuani birgalikda o‘rganadi, qo‘riqxona xodimlari hududni butun holda saqlaydi, geograflar hudud xaritalarini tuzadi.

Bugun sinab ko‘ring

Hovli yoki ko‘chada bir joyni tanlab, tuproq, o‘simlik va jonzotlar o‘rtasidagi uchta bog‘liqlikni yozing.

Namunalar
Ustyurt platosi va Farg‘ona vodiysi bir-biridan relyefi, iqlimi va o‘simligi bilan farq qiladi, shuning uchun ular turli okrugga kiradi.
Tekislik qismida joylashgan Qizilqumda yog‘in 100 mm atrofida, tog‘li Chirchiq-Ohangaronda esa shimoli-sharqda ancha ko‘p; bu tabiiy bo‘linishning asosiy sababi.
Sinfda faoliyat

«Okruglar xaritasi»: yozuvsiz xaritaga 11 ta okrugni 2 xil rangda (5 tekislik, 6 tog‘oldi va tog‘) bo‘yab, nomlarini yozing.

Mashq
1
Tabiiy kompleks nima?
2
Tekislik qismida qaysi okruglar bor?
3
Tekislikda 5 va tog‘oldi hamda tog‘ qismida 6 okrug bor. Jami nechta?
4
O‘zbekiston hududi nega ikki qismga bo‘linadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBahorgi dala kuni uchun joyHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →