Quyi Zarafshon tabiiy geografik okrugi

Quyi Zarafshon okrugi Zarafshon daryosining quyi qismida joylashgan va Buxoro hamda Qorako‘l vohalarini o‘z ichiga oladi. Sharqda 8–10 km kenglikdagi Xazar yo‘lagi uni O‘rta Zarafshondan ajratadi; shimol va g‘arbda Qizilqum, janubi-g‘arbda Sandiqli qumligi orqali Turkmaniston, sharqda Qashqadaryo okrugi bilan chegaradosh (Azkamar, Quyimozor, Jarqoq balandliklari bo‘ylab). Okrug tektonik botiqda joylashgan: paleozoy jinslari ustini mezozoy va kaynozoy cho‘kindilari qoplagan, eng ko‘p tarqalgani to‘rtlamchi davr shag‘al, qum, qumoq va lyoss yotqiziqlari. Qadimda Qashqadaryo va Sangzor Zarafshonga quyilgan; keyinchalik ular burilib ketgach, Zarafshon suvi kamayib, Qorako‘l deltasini hosil qilgan va Amudaryoga yetmay qolgan. Okrug yerusti tuzilishi O‘rta Zarafshondan farq qiladi: tog‘lar bilan o‘ralmagan, Xazar yo‘lagidan so‘ng janubi-g‘arbga kengayib pasayadi. Buxoro vohasi uzunligi taxminan 102 km, kengligi 50–70 km, balandligi 200–250 m; Qorako‘l vohasi uzunligi taxminan 100 km, kengligi 50 km, balandligi 178–200 m. Neotektonik harakatlar tufayli zilzilalar bo‘ladi (Gazlida 1976- va 1984-yillarda kuchli zilzilalar). Neft va gaz konlari: Gazli, Jarqoq, Qorovulbozor, Shodi, Dengizko‘l.