Tabiat zonalari
Quyosh radiatsiyasi shimoldan janubga ortib borgani uchun O‘rta Osiyoda iqlim va tabiat zonalari kenglik bo‘yicha almashinadi. O‘rta Osiyo ikki iqlim mintaqasiga to‘g‘ri keladi: mo‘tadil mintaqaning janubiy chekkasi va subtropik mintaqaning quruq shimoliy qismi. Mo‘tadil mintaqada dasht, chalacho‘l va cho‘l zonalari bor: dasht zonasi (Qozog‘iston past tog‘larining shimoli) deyarli to‘liq haydalgan, chalacho‘lda kashtan tuproqlar va burgan, qora shuvoq o‘sadi, cho‘l zonasi esa Turon tekisligini egallaydi. Subtropik mintaqada, asosan Turkman-Xuroson tog‘lari va Atrek vodiysida, quruq subtropik zona joylashgan. Tog‘larda balandlik mintaqalari cho‘ldan boshlanib shunday almashadi: cho‘l, chalacho‘l (adir, taxminan 500–1200 m), dasht (1200–2000 m), o‘rmon-dasht va o‘rmon (2000–2700 m), subalp va alp o‘tloqlari (2700 m dan yuqori) va nival mintaqa — doimiy qor va muz.
Qishloq xo‘jaligi mutaxassisi tabiiy zonalar xaritasiga qaraydi. Yog‘in kam bo‘lgan zonada ekin uchun sug‘orish kerak, boshqa zonada esa mol boqish qulayroq. Xarita qaror qabul qilishga yordam beradi.
Agronomlar ekin turini tanlaydi, rejalashtiruvchilar yo‘l va aholi punktlarini joylashtiradi, geograflar zonalar chegarasini xaritaga tushiradi.
Maktabingizdan uyingizgacha yo‘lda ko‘rgan o‘simlik va yerning umumiy ko‘rinishini yozing va uni qaysi zonaga o‘xshatishingizni belgilang.
«Zonalar yo‘li»: devorga uzun qog‘oz yopishtirib, janubdan shimolga zonalar chizig‘ini (cho‘l — chalacho‘l — dasht) chizing; har zonaga tuproq, o‘simlik va hayvon kartochkalarini joylang.