Topografik xaritalardan foydalanish
Topografik xaritadagi nuqtaning o‘rni kilometrli to‘r yordamida aniqlanadi: xaritaning yon ramkasidagi raqamlar shimol tomon (x), pastki va yuqori ramkadagi raqamlar sharq tomon (y) kilometrlarini bildiradi. Nuqta joylashgan katakni topib, uning janubiy va g‘arbiy chizig‘idan masofani masshtab bo‘yicha o‘lchasak va ramkadagi raqamga qo‘shsak, nuqta koordinatasi chiqadi. Yonbag‘irning qiyaligini ikki qo‘shni gorizontal orasidagi masofani o‘lchab, xaritaning pastidagi balandliklar shkalasi bilan solishtirib topiladi. Azimut — shimol yo‘nalishidan soat strelkasi bo‘ylab berilgan yo‘nalishgacha o‘lchangan burchak. Kompas strelkasi magnit meridianini ko‘rsatadi, haqiqiy meridian bilan orasidagi burchak magnit og‘ish burchagi bo‘lib, uni hisobga olmasak azimut xato chiqadi.
Do‘stlar «yig‘ilish joyi» ni xaritada belgilab, bir-biriga yo‘nalishni aytadi: «maktabdan shimoli-sharqqa qara». Bola yo‘nalishni shunday aniq aytganda adashish kamayishini sezadi.
Sayyohlar va yo‘l izlovchilar kompas bilan yo‘nalish oladi, qidiruv-qutqaruv guruhlari joyni koordinata bo‘yicha belgilaydi, uchuvchilar kursni aniq ushlaydi.
Ertalab uyingizning qaysi tomonidan kunning yorug‘ligi birinchi tushishini kuzating va u qaysi tomon (shimol, janub, sharq yoki g‘arb) ekanini yozing. Quyoshga qaramang.
«Maktab hovlisida azimut»: o‘qituvchi nazoratida hovlida bir nuqtadan kompas bilan 3 ta predmetga azimutni o‘lchang (hovlidan chiqmang, yo‘lga yaqinlashmang) va natijalarni daftarga yozing.