ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geografiya

Mirzacho‘l tabiiy geografik okrugi

Darslar 50–51 · 2 ta dars · P. G‘ulomov, H. Vahobov, P. Baratov, M. Mamatqulov. Geografiya (O‘rta Osiyo tabiiy geografiyasi. O‘zbekiston tabiiy geografiyasi), 7-sinf. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan beshinchi nashri. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
50

Mirzacho‘l tabiiy geografik okrugi

Darslik: 120–123-betlar
MaqsadMirzacho‘l okrugining o‘rni, chegaralari, relyefi va qazilmalarini bilish.
Yangi so‘zlar
Mirzacho‘l · Mirzachol (Hungry Steppe)suvayirg‘ich · watershedqadimiy o‘zan · ancient river channelterrasa · terrace
Tushuntirish

Mirzacho‘l okrugining katta qismi Sirdaryo va Arnasoy ko‘li orasidagi tekislikni egallaydi. Shimolda u Qozog‘iston, janubi-sharqda Tojikiston, shimoli-g‘arbda Qizilqum okrugi bilan chegaradosh. Okrugning janubida Turkiston, Morguzar va Nurota tog‘lari turadi; ularning shimoliy yonbag‘ri Mirzacho‘lga, janubiy yonbag‘ri O‘rta Zarafshon okrugiga kiradi, chegara suvayirg‘ich bo‘ylab o‘tadi. Yer yuzasi janubi-sharqdan shimoli-g‘arbga pasayadi. Tekislikning o‘rtacha balandligi 250–300 m, tog‘ etaklarida 450–530 m. Morguzar tog‘ining o‘rtacha balandligi 1500–2000 m, eng baland joyi 2621 m; Nurota tog‘ining eng baland cho‘qqisi Hayotboshi 2169 m. Morguzar bilan Nurota orasidagi Sangzor vodiysining eng tor joyi Amir Temur (Ilonotdi) darvozasi deyiladi, kengligi 120–130 m. Tekislikning markaziy qismida Sirdaryoning qadimiy o‘zanlari o‘rnida Yettisoy, Sardoba, Qorasuv kabi botiqlar bor. Foydali qazilmalar kam: marmar, asbest, ohaktosh, polimetall rudasi va tuzlar.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Yo‘l va soy ikki tizma orasidagi tor oraliqdan birga o‘tadi. Haydovchi sekinlashib, ehtiyot bo‘ladi, chunki joy tor. Bola yer shakli yo‘l va daryo qayerdan o‘tishini belgilashini ko‘radi.

Kim ishlatadi

Yo‘lboshchilar yo‘nalishni balandlikka qarab tanlaydi, quruvchilar maydonlar balandligini hisobga oladi, uchuvchilar tog‘lar ustidan xavfsiz balandlikni belgilaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Yoningizdagi tor joyni (yo‘lak, darvoza yoki ko‘prik) toping va u yerdan nima o‘tishini hamda odamlar navbat bilan qanday o‘tishini yozing.

Namunalar
Mirzacho‘l tekisligi shimoli-g‘arbga nishab bo‘lgani uchun uning daryo va kanallar suvi Arnasoy tomon oqadi.
Mo‘rg‘uzorNurota120–130 m
Sangzor daryosi Morguzar va Nurota tog‘lari orasidagi tor vodiydan oqib o‘tadi; eng tor joyi 120–130 m.
Sinfda faoliyat

«Chegara sayohati»: xaritada Mirzacho‘lni sariq rangga bo‘yab, chegaradosh davlatlar va okruglarni chiziq bilan nomlang.

Mashq
1
Mirzacho‘l okrugi qaysi ikki suv obyekti orasida?
2
Mirzacho‘l bilan O‘rta Zarafshon chegarasi qayerdan o‘tadi?
3
Morguzarning eng baland joyi 2621 m, Hayotboshi 2169 m. Farq necha metr?
4
Mirzacho‘lda nega foydali qazilmalar kam?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliNavro‘z: sumalak qozoni qayerda?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →