O‘rta Osiyoning kichik o‘lkalari va tabiiy rayonlari
Turon kichik o‘lkasi G‘arbda Kaspiy bo‘yidan sharqda Farg‘ona tizmasigacha, janubda taxminan 34° shimoliy kenglikkacha cho‘zilgan ulkan hudud. Uning shimoli-g‘arbiy yarmi dengiz sathidan 200 m gacha bo‘lgan pasttekislik, janubi-sharqda Hindukushda yer yuzasi taxminan 7700 m gacha ko‘tariladi. Bu kichik o‘lkaning tog‘li guruhini to‘rt rayon tashkil etadi: G‘arbiy va Janubiy Tyanshan, Pomir-Badaxshon va janubdagi yosh tog‘lar. Tekislik guruhini esa ikki katta cho‘l — Qoraqum va Qizilqum, Kaspiy bo‘yi va Xorazm (Quyi Amudaryo) tekisliklari, Badxiz-Qorabel qirlari, tog‘ etagi va tog‘lar orasidagi vodiylar (Mirzacho‘l, Farg‘ona, Zarafshon, Qashqadaryo) hamda Yuqori Amudaryo vodiysi tashkil etadi. Qozog‘iston kichik o‘lkasida tog‘li guruhni Sharqiy Qozog‘iston tog‘lari, Shimoliy va Markaziy Tyanshan hamda Qozog‘iston past tog‘lari, tekislik guruhini esa Ustyurt platosi va Mang‘ishloq, To‘rg‘ay supasimon o‘lkasi, Orolbo‘yi qumli cho‘llari va Janubiy Qozog‘iston cho‘llari tashkil etadi.
| Guruh | Turon | Qozog‘iston |
|---|---|---|
| tog‘lar | G‘arbiy va Janubiy Tyan-Shan, Pomir va Badaxshon | Sharqiy Qozog‘iston tog‘lari, Shimoliy va Markaziy Tyan-Shan, Qozoq past tog‘lari |
| tekisliklar | Qoraqum, Qizilqum, Xorazm tekisligi, Mirzacho‘l, Farg‘ona | Ustyurt va Mang‘ishloq, Turg‘ay, Orol qumlari |
Sinf sayohat uchun joy tanlamoqda: tog‘li tuman yoki tekislik. Xarita guruhlarga ajratilgan tabiiy rayonlarni ko‘rsatadi, bolalar esa qaysi joyga qanday kiyim olish va yo‘lga qancha vaqt ketishini oldindan tushunadi.
Turizm xodimlari yo‘nalishlarni tabiiy rayonlarga qarab tuzadi, ekologlar rayonlarni o‘rganadi, ekspeditsiya boshliqlari jihozni joyga moslaydi.
Atlasda yoki xaritada yaqin tuman yoki shaharni toping va uning tog‘ yoki tekislik guruhiga mansubligini bir gapda yozing.
«Rayonlar bingosi»: atlasdagi har bir rayon nomi alohida varaqda; o‘qituvchi tavsif o‘qiydi («ikki daryo oralig‘idagi qumli cho‘l...»), o‘quvchilar varaqni ko‘taradi.