Havo massalari. Siklon va antisiklonlar
Troposferaning katta hudud ustidagi harorati, namligi va tiniqligi bir xil bo‘lgan katta havo hajmi havo massasi deyiladi. Hosil bo‘lgan kengligiga qarab ular arktika, mo‘tadil, tropik va ekvator havo massalariga, mo‘tadil va tropik massalar esa dengiz hamda kontinental turlarga bo‘linadi. O‘rta Osiyo iqlimi shakllanishida arktika, mo‘tadil va tropik massalar qatnashadi: arktika havosi sovuq va quruq, g‘arbdan kelgan mo‘tadil havo salqin va ko‘pincha yog‘inli, yozda esa o‘lkaning o‘zida issiq, quruq kontinental tropik havo vujudga keladi. Turli havo massalari tutashgan oraliq zona havo fronti deyiladi; sovuq frontda harorat tez pasayib, yog‘in yog‘adi, iliq frontda esa ob-havo asta-sekin iliydi. Markazida bosim past bo‘lgan va havo yuqoriga ko‘tariladigan girdob siklon deb ataladi, uning ob-havosi bulutli va yog‘inli; markazida bosim yuqori, havo pastga tushadigan girdob antisiklon bo‘lib, ob-havosi ochiq, yozda issiq, qishda sovuq bo‘ladi.
«Siklon–antisiklon»: qog‘ozga ikkita girdob chizib, strelkalar (soat strelkasi yo‘nalishi va unga teskari) va «Past» yoki «Yuqori» bosim yozuvini qo‘ying; keyin har biriga mos ob-havo kartochkasini biriktiring.