Qashqadaryo tabiiy geografik okrugi
Qashqadaryo okrugi O‘zbekistonning janubida joylashgan. Okrug shimolda Qoratepa, Zirabuloq va Ziyovuddin tog‘lari, g‘arbda Jarqoq, Muborak va Dengizko‘l qirlari bilan o‘ralgan; janub va janubi-g‘arbdagi Sandiqli qumlari ortida Turkmaniston boshlanadi, sharqdagi Hisor va janubi-sharqdagi Boysun tog‘lari esa uni Surxondaryodan ajratib turadi. Shimoli-sharqda Zarafshon tizmasining g‘arbiy davomi — Chaqilkalon (Zebon cho‘qqisi 2336 m), Qoratepa (2197 m), Zirabuloq va Ziyovuddin joylashgan; sharqda Hisor tizmasi va uning davomi Hazrat Sulton, Chaqchar, Boysun. Hisor va Chaqchar tutashgan joyda Botirboy, Seversev kabi kichik muzliklar bor. Tog‘lar g‘arbga pasayib, Kitob-Shahrisabz botig‘iga, adirlarga va tekislikka o‘tadi. G‘arbiy qismida Qarshi cho‘li va vohasi, shimolida Qarnob va Jom, janubi-sharqida Nishon cho‘llari bor. Tog‘lar paleozoyda gersin burmalanishida ko‘tarilgan; gips va ohaktoshli Chaqilkalonda karst rivojlangan, chuqur g‘orlar bor. Tekislik Turon plitasining sharqiy chetida yotadi. Gaz, neft, marmar, gips, dala shpati va qurilish materiallari konlari bor.
| Tomon | Chegara |
|---|---|
| shimol | Qoratepa, Zirabuloq, Ziyovuddin tog‘lari |
| g‘arb | Jarqoq, Muborak, Dengizko‘l qirlari |
| sharq, janubi-sharq | Hisor va Boysun tog‘lari (Surxondaryodan ajratadi) |
| janub, janubi-g‘arb | Sandiqli qumlari |
Devorga suvoq tortayotgan quruvchi gipsdan tayyorlangan kukundan foydalanadi. Gips Qashqadaryo kabi tog‘lardan qazib olinadigan tog‘ jinsidir.
Geologlar g‘orlar va bo‘shliqlarni o‘rganadi, qurilish muhandislari yer ostida bo‘shliq bor-yo‘qligini tekshiradi, g‘orshunoslar tadqiqot olib boradi.
Bir stakan sovuq suvga bir chimdim tuz solib aralashtiring va necha soniyada erishini kuzating. Ichmang.
«Tizma tuzilishi»: xaritada Qashqadaryo okrugi chegaralarini 4 tomon bo‘yicha (shimol, g‘arb, janub, sharq) rangli chiziq bilan belgilang va chegaradosh obyektlarni yozing.