O‘rta Osiyoning geografik tekshirilish tarixi
Odamlar bu o‘lka tabiati haqida juda qadimdan yoza boshlagan, chunki Sharq va G‘arbni tutashtirgan Buyuk ipak yo‘li aynan shu yerdan o‘tgan. Birinchi bosqichda (miloddan avvalgi II asrdan milodiy XVI asrgacha) xitoy sayyohlari, arab olimlari va mahalliy allomalar o‘lka tabiatini tasvirlashdi. Xitoylik Chjan Syan miloddan avvalgi 138–126-yillarda Farg‘ona, Xorazm va Issiqko‘l atrofini ko‘rib chiqdi; Syuan-Szan esa 629–645-yillarda Tyanshan, Toshkent va Samarqand yerlarida bo‘ldi. Muhammad ibn Muso al-Xorazmiy (IX asr) «Yer tasviri» asarini yozib, o‘lka geografiyasiga asos soldi, Abu Rayhon Beruniy tog‘ jinslari, foydali qazilmalar va xo‘jalik haqida qimmatli ma’lumot qoldirdi, Mahmud Koshg‘ariy joy nomlarini yozib oldi, Bobur esa «Boburnoma»da Farg‘ona vodiysi tabiatini tasvirladi. XIX asrda rus ekspeditsiyalari (masalan, Semyonov-Tyanshanskiy, Fedchenko, Mushketov) Tyanshan, Pomir-Oloy va Zarafshon tog‘larini xaritaga tushirdi; XX asrda esa geologiya, iqlim, suv va tuproqlar sinchiklab o‘rganildi. Mustaqillikdan keyin tadqiqotlar suv boyliklarini muhofaza qilish va atrof-muhitni asrashga qaratilgan.
«Vaqt chizig‘i»: devorga yoki katta qog‘ozga vaqt chizig‘ini chizing (miloddan avvalgi II asr — XXI asr). Har o‘quvchi bitta olim yoki sayyohni tanlab, uning nomi va xizmatini chiziqqa yopishtiradi.