Quyi Amudaryo tabiiy geografik okrugi

Quyi Amudaryo okrugi — Amudaryo qadimda va hozir hosil qilgan deltalar hududi. U g‘arbda Ustyurt, janubi-g‘arbda Turkmaniston, sharqda Qizilqum, shimolda Orol okruglari bilan chegaradosh; maydoni taxminan 50 ming km². Okrug janubi-sharqdagi To‘yamo‘yin tangligidan Orolgacha taxminan 400 km cho‘zilgan: janubi-sharqdan shimoli-g‘arbga kengayib, pasayib boradi. To‘yamo‘yin tangligidan keyin kengligi 10–12 km, balandligi taxminan 150 m; so‘ngra qadimiy delta boshlanib 75–80 km gacha kengayadi, Taxiatoshdan shimoli-g‘arbda hozirgi delta 140–150 km gacha kengayib, 60–95 m gacha pasayadi. Yer yuzasi tekis bo‘lgani uchun Amudaryo ilonizi oqib, tarmoqlangan va ko‘plab o‘zan qoldirgan: o‘ng qirg‘oqdan Orolga qarab Qora O‘zak, Shertanboy, Kindiksoy; chap qirg‘oqdan Sariqamishga qarab Ko‘hnadaryo, Daryoliq, Davdan. O‘zanlar orasida Quyonchiq, Qoratov, Jumirtov, Barlitov kabi 60–80 m li tepalik va qoldiq tog‘lar bor. Asosi bo‘r jinslari, ustini paleogen, neogen va to‘rtlamchi alluviy yotqiziqlar (gil, qumoq, qum) qoplagan. Qazilmalar: turli tuzlar, qurilish materiallari, Sulton Uvays tog‘ida marmar va temir. Orol dengizi qurib borgani uchun delta atrofida shamolda tuz-qum ko‘chadigan Orolqum cho‘li hosil bo‘ldi.