O‘rta Zarafshon tabiiy geografik okrugi
O‘rta Zarafshon okrugi O‘zbekistonning markaziy qismida, Zarafshon vodiysining respublikaga qarashli o‘rta qismida joylashgan. U aniq tabiiy chegaralarga ega: shimolda Nurota tog‘lari, janubda Chaqilkalon, Qoratepa, Zirabuloq va Ziyovuddin tog‘lari, sharqda Tojikiston; g‘arbda Quyi Zarafshon okrugidan Xazar yo‘lagi ajratadi. Okrug Turon plitasining cho‘kkan qismida bo‘lib, neogenda dengiz cho‘kindilaridan quruqlikka aylangan, keyin daryo o‘zanni chuqurlashtirib bir necha qayir hosil qilgan. Atrofdagi tog‘lar paleozoy ohaktosh, kristalli va slanes jinslaridan tuzilgan, gersin burmalanishida ko‘tarilgan. Vodiy sharqdan g‘arbga pasayadi: Samarqand yaqinida 700–750 m, Kattaqo‘rg‘onda 450 m, Navoiyda 347 m. Nurota tizmasining eng baland cho‘qqisi Hayotboshi 2169 m. Vodiy goh kengayib, goh torayadi; Samarqand botig‘i g‘arbda Xazar yo‘lagigacha taxminan 220 km cho‘zilgan, kengligi 50–60 km. Xazar yo‘lagida vodiy 8–10 km gacha torayadi. Lyossimon yumshoq jinslar soy va mavsumiy suvlar ta’sirida ko‘p jarlar hosil qilgan.
«Vodiy kesimi»: Samarqand–Kattaqo‘rg‘on–Navoiy balandliklari bo‘yicha chiziqli grafik chizing (700, 450, 347 m) va daryo oqimini o‘q bilan ko‘rsating.