ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geografiya

Tabiiy okruglar va Chirchiq-Ohangaron

Darslar 45–47 · 3 ta dars · P. G‘ulomov, H. Vahobov, P. Baratov, M. Mamatqulov. Geografiya (O‘rta Osiyo tabiiy geografiyasi. O‘zbekiston tabiiy geografiyasi), 7-sinf. Qayta ishlangan va to‘ldirilgan beshinchi nashri. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
46

Chirchiq-Ohangaron tabiiy geografik okrugi

Darslik: 109–111-betlar
MaqsadChirchiq-Ohangaron okrugining o‘rni, relyefi va foydali qazilmalarini bilish.
Yangi so‘zlar
G‘arbiy Tyanshan · Western Tien Shanneotektonik harakat · neotectonic movementdovon · mountain passma’dan · ore
Tushuntirish

Respublikaning shimoli-sharqidagi Chirchiq-Ohangaron okrugi bir tomondan Sirdaryo, ikkinchi tomondan G‘arbiy Tyanshan tog‘lari bilan chegaralangan. Shimoli-g‘arbda u Qozog‘iston bilan, sharqda Qirg‘iziston bilan chegaralanadi; Qurama tizmasi uni Farg‘ona vodiysidan ajratadi, janubi-g‘arbiy chegarasi Sirdaryo bo‘ylab o‘tadi. Okrugga G‘arbiy Tyanshanning bir qismi, Chirchiq va Ohangaron vodiylari hamda Dalvarzin cho‘li kiradi. Hudud shimoli-sharqdagi tog‘lardan Sirdaryo tomon asta-sekin pastlab boradi. Tog‘lar (Ugom, Piskom, Chatqol, Qurama, Qorjontov) paleozoyda burmalanib ko‘tarilgan, keyin yemirilgan, hozir ham yangi tektonik harakatlar davom etgani uchun zilzilalar bo‘lib turadi. Eng baland cho‘qqilar: Beshtor (Piskom) 4299 m, Sayram (Ugom) 4236 m, Boboiob (Qurama) 3769 m, Katta Chimyon 3309 m. Qamchiq dovonidan (2267 m) Farg‘ona vodiysiga avtomobil va temir yo‘l o‘tkazilgan. Okrug mis, oltin, volfram, qo‘rg‘oshin ma’danlari, alunit (aluminiy xomashyosi) va kaolin (chinni xomashyosi)ga boy.

0100020003000400050004299423637693309BeshtorSayramBoboyobKatta ChimyonBalandlik, m
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Do‘st telefonda «qayerdasan?» deb so‘raydi. Bola «maktab bilan kanal orasida, bog‘ning shimolida» deb aniq tushuntiradi. Hududni ham chegaralari va qo‘shnilari bilan tasvirlash shunday ishlaydi.

Kim ishlatadi

Kuryerlar va haydovchilar joyni mo‘ljal orqali topadi, geograflar hududni chegaralari bilan tasvirlaydi, shoshilinch yordam xodimlari manzilni aniq so‘raydi.

Bugun sinab ko‘ring

Uyingiz qayerda ekanini to‘rt tomoni bo‘yicha (shimol, janub, sharq, g‘arb) mo‘ljallar bilan bir necha gapda tasvirlang.

Namunalar
Toshkentdan Farg‘onaga yo‘l Qurama tizmasini kesib o‘tadi; shu uchun Qamchiq dovoni va tunnellari muhim transport yo‘lagi.
Ohangaron vodiysidagi kaolin konlari chinni va sopol buyumlar ishlab chiqarish uchun xomashyo beradi.
Sinfda faoliyat

«Tizmalar panjasi»: qo‘lingizni xaritaga o‘xshatib, Ugom, Piskom, Chatqol tog‘larini barmoqlar sifatida chizing va balandlik cho‘qqilarini yozing.

Mashq
1
Okrug qayerda joylashgan?
2
Qaysi tizma okrugni Farg‘ona vodiysidan ajratadi?
3
Beshtor 4299 m, Sayram 4236 m. Farq necha metr?
4
Nima uchun okrugda zilzilalar bo‘lib turadi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBahorgi dala kuni uchun joyHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →