O‘rta Osiyoning geologik tuzilishi. Geologik vaqt hisobi
Yer po‘stining hosil bo‘lishidan hozirgacha o‘tgan vaqt geologik vaqt, uning hisobi esa geologik sana deyiladi. U yirik bosqichlar — eonlarga, so‘ng eralarga (arxey, proterozoy, paleozoy, mezozoy, kaynozoy) va ularning davrlariga bo‘linadi. Cho‘kindi tog‘ jinslari qatlam-qatlam yotgani uchun, qatlamlar buzilmagan bo‘lsa, pastdagisi eski, yuqoridagisi yosh bo‘ladi; qatlamlardagi toshga aylangan o‘simlik va hayvon qoldiqlari ham ularning nisbiy yoshini aniqlashga yordam beradi. Tog‘ jinsi hosil bo‘lganidan hozirgacha o‘tgan vaqt uning mutlaq yoshi deyiladi; uni asosan radioaktiv elementlarning parchalanish tezligiga qarab hisoblaydigan radiologik usul bilan topadilar. Olimlar shu usullar yordamida geoxronologik jadvalni tuzgan. Yerning yoshi taxminan 4,5 milliard yil, kaynozoy erasi esa taxminan 66 million yil oldin boshlangan.
Uyda yoki maktabda yil davomida to‘plangan eski daftarlar uyumi turibdi, har yangisi tepaga qo‘yilgan. Bola eng pastdagisi eng eski ekanini biladi. Buzilmagan tog‘ jinslari qatlamlarida ham eng pastki qatlam birinchi hosil bo‘lgan.
Geologlar jinslar yoshini aniqlaydi, paleontologlar qazilma izlarni o‘rganadi, tarixchilar voqealarni vaqt chizig‘iga joylaydi.
Qog‘oz chizig‘iga o‘tgan haftangizdagi besh voqeani joylashtiring va qaysi biri birinchi, qaysi biri oxirgi ekanini belgilang.
«Qatlam minorasi»: 5 xil rangli plastilin yoki qog‘oz bo‘laklarini qatlam qilib joylang, so‘ng guruhlar «eng eski» va «eng yosh» qatlamni topadi.