Jism kinetik energiyasining uning tezligi va massasiga bog‘liqligini aniqlash (5-laboratoriya ishi)
Ishning maqsadi — kinetik energiyaning massa va tezlikka bog‘liqligini aniqlash. Qiya tarnovdan sharcha dumalab tushib, tarnov oxiridagi yengil brusokka uriladi va uni ishqalanish tufayli bir oz masofa s ga suradi. Brusokning surilish masofasi s sharcha kinetik energiyasiga proporsional (chunki energiya ishqalanishga qarshi ishga sarflanadi). 1) Tarnovning h balandligini o‘zgartirib (sharcha bir xil): h oshsa, tezlik oshadi, s ham oshadi. Mexanik energiyaning saqlanishidan υ² ~ h, shuning uchun s ~ h ~ υ². 2) Bir xil h dan turli massali sharchalar (po‘lat va shisha/yog‘och) yuboriladi: massa katta bo‘lsa, s ham katta. Har bir holatni 3 marta o‘lchab, o‘rtachasini oling. Ishni o‘qituvchi nazoratida, sharchani tarnov oxirida to‘xtatib turgan holda bajaring.
Jadval: № | h (sm) | sharcha | s (sm). Xavfsizlik: sharcha stoldan tushib ketmasin; to‘siq qo‘ying; o‘qituvchisiz ishlamang; kichik sharchalarni og‘izga olmang.