☰ Mundarija · Fizika

Kinetik energiya

Darslar 42 · 1 ta dars · P.Q. Habibullayev, A. Boydedayev, A.D. Bahromov, S.O. Burxonov. Fizika 7-sinf, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 4-nashr. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017
42

Kinetik energiya

Darslik: 155–156-betlar
MaqsadKinetik energiya E_k = mυ²/2 ni va kinetik energiya haqidagi teoremani (A = ΔE_k) bilish.
Yangi so‘zlar
kinetik energiya · kinetic energytezlik kvadrati · square of speedkinetik energiya teoremasi · work–energy theoremish · work
Tushuntirish

Harakatlanayotgan jismning energiyasi kinetik energiya deyiladi. Massasi m, tezligi υ bo‘lgan jismning kinetik energiyasi E_k = mυ²/2. U massaga to‘g‘ri proporsional va tezlik kvadratiga to‘g‘ri proporsional: tezlik 2 marta oshsa, kinetik energiya 4 marta oshadi. Bu bilan tezlikning xavfi tushuntiriladi: tez ketayotgan avtomobil to‘xtatish uchun juda katta ish talab qiladi. Kinetik energiya haqidagi teorema: jismga ta’sir etuvchi kuchlar teng ta’sir etuvchisining bajargan ishi uning kinetik energiyasining o‘zgarishiga teng: A = E_k2 − E_k1 = mυ₂²/2 − mυ₁²/2. Kinetik energiya skalyar va hech qachon manfiy bo‘lmaydi; birligi — joul.

Namunalar
m = 2 kg, υ = 6 m/s: E_k = 2 · 36 : 2 = 36 J.
1000 kg avtomobil tezligi 10 dan 20 m/s gacha oshsa: A = 1000 · 400 : 2 − 1000 · 100 : 2 = 200 000 − 50 000 = 150 000 J.
Sinfda faoliyat

«Tezlik 2 baravar»: jadval to‘ldiring — m = 1 kg, υ = 1, 2, 3, 4 m/s uchun E_k (0,5; 2; 4,5; 8 J). Xavfsizlik: faqat hisob, yo‘lda o‘ynamang.

Mashq
1
Kinetik energiya formulasi qanday?
2
m = 4 kg, υ = 5 m/s. E_k (J)?
3
Tezlik 3 marta oshsa, kinetik energiya necha marta oshadi?
4
Nima uchun katta tezlikda ketayotgan avtomobilni to‘xtatish qiyin?