ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi7-sinf · 34-hafta

Tuyoqlilar kuzatuvi: kim boradi?

🎯 Missiya: Hammamiz birga boramizmi yoki bir juftlik uzoqdan kuzatadimi?

Dushanba

Sinf rahbariShanba kuni, 22-may, ertalab 07:00–09:00 da klub o‘tloqda hayvonlar kuzatuvini o‘tkazadi. Kuzatuv kundaligi yuritamiz. Kundalik qanday yozilishini kitoblardan o‘rganamiz.
ZarinaAdabiyotda Ernest Seton-Tompson: 1860-yil 14-avgustda Angliyada tug‘ilgan, olti yoshida oilasi Kanadaga ko‘chgan. Qushlar haqidagi kitob uchun quyonlarini sotgan. Avval hayvonot rassomi, keyin yozuvchi va tabiatshunos bo‘lgan.
AnvarKitoblarini aytib o‘tirmayman, o‘qiymiz. Xayriddin Saloh she’rlari («Yulduzlar afsonasi», «Ko‘krak ochdim shamollarga») ham kitobda: yangi so‘zlar — afsona, tandir, manglay teri.
MalikaOna tilidan: asosiy fikrni sarlavha, har qism mazmuni va xulosadan topamiz, matnni reja bo‘yicha o‘z so‘zimiz bilan aytamiz. Tasviriy matnda yaqindan uzoqqa tartibida yozamiz.
JasurTakrorlash: sifatlash — manzara; bo‘laklar, imlo ham tekshiriladi.
Ona tiliAdabiyot

Qulf 1: Seton daftari

Topshiriq: Asosiy fikr ko‘pincha matnning qayerida beriladi?

🔑 Kalit: Seton kuzatganini yozib, hayvonlarni chizgan: kundalik tartibli bo‘lishi, rasm va yozuv birga bo‘lishi kerak.

ZarinaBiologiyada tuyoqli sutemizuvchilarni o‘rgandik: barmoqlari tuyoq bilan qoplangan, ochiq joylarda yashaydi va tez yuguradi.
AnvarJuft tuyoqlilar — 2 yoki 4 barmoqli. Kavsh qaytaruvchilar: qoramol, qo‘y, echki, bug‘u, sayg‘oq, jayron. Ular ovqatni yutib, keyin qaytarib chaynaydi — bu kavsh qaytarish.
MalikaTez yuguradigan hayvonni yaqinlashib ko‘rolmaymiz: u qochadi. Uzoqdan, durbin bilan, tinch kuzatamiz.
Biologiya (Zoologiya)

Qulf 2: Tuyoqlilar xushyor

Topshiriq: Kavsh qaytarish nima?

🔑 Kalit: Tuyoqlilar ochiq joyda yashaydi va tez yuguradi: ularni uzoqdan, tinch, durbin bilan kuzatamiz, yaqinlashmaymiz.

Seshanba

AnvarFizikada quvvat: N = A/t, birligi vatt (1 W = 1 J/s). 1 kW = 1000 W. Dvigatel 3 s da 600 J ish bajarsa, N = 600 : 3 = 200 W.
MalikaBir xil ishni tezroq bajargan kishining quvvati katta. N = Fυ ham bor: quvvat kuch bilan tezlik ko‘paytmasiga teng.
JasurInformatikadan takrorlash: ikkilik kod faqat 0 va 1 dan iborat; hajm birliklari — bit, bayt, KB, MB, GB. Protokol — ma’lumot uzatish qoidalari, antivirus zararli dasturlardan himoya qiladi.
ZarinaKamera kartasi 2 GB = 2048 MB. Bitta surat 4 MB bo‘lsa, 2048 : 4 = 512 ta surat sig‘adi. Biz esa saralab, faqat kerakli suratlarni olamiz.
FizikaInformatika

Qulf 3: Quvvat va xotira

Topshiriq: Yuk ko‘targich 300 J ishni 6 s da bajardi. Quvvati?

AnvarKuzatuvchi juftlikni tanlaymiz. A’zolar: Malika, Anvar, Zarina, Jasur. Tartib muhim emas, shuning uchun C₄² = 4 · 3 / (1 · 2) = 6 ta juftlik.
MalikaShart: juftlikda kamida bitta rassom bo‘lsin — Malika yoki Zarina. «Kamida bitta» uchun umumiydan yaroqsizini ayiramiz.
ZarinaYaroqsiz juftlik faqat bitta: Anvar bilan Jasur. Demak, 6 − 1 = 5 ta mos juftlik.
JasurQoida: ketma-ket tanlovlar ko‘paytiriladi, muqobillar qo‘shiladi. Ikkitasi yonma-yon tursa, ularni bitta blok deb olamiz.
Algebra

Qulf 4: Kim juftlikda boradi?

Topshiriq: Shartga mos juftliklar soni nechta?

🔑 Kalit: 4 a’zodan 6 juftlik; kamida bitta rassom bo‘lgan juftlik 6 − 1 = 5 ta.

Chorshanba

ZarinaGeografiyada Ustyurt iqlimi keskin kontinental: yanvar o‘rtacha –10…–11°C, iyul +26…+27°C, yog‘in yiliga 100–120 mm, shundan 34 foizi bahorda. Sovuqsiz davr 153 kun.
AnvarOrol okrugi: 1960-yillardan ikki daryo Orolga kamroq suv quydi, dengiz sathi tushdi. Tuz-chang bo‘ronlari bor, tuproqni mustahkamlash uchun daraxt ekiladi (fitomelioratsiya).
MalikaGeometriyada isbotlash masalasi: «Berilgan», «Isbotlash», chizma, har qadam asoslanadi. Kuzatuv chodiri tayanchi A dan B va C qoziqlarigacha ikki arqon bir xil: AB = AC; M — BC ning o‘rtasi.
JasurIsbot: ABM va ACM uchburchaklarda AB = AC, BM = CM, AM umumiy — SSS bo‘yicha teng. Demak, ∠B = ∠C.
GeografiyaGeometriya

Qulf 5: Bahor yomg‘iri va ikki arqon

Topshiriq: Qaysi belgi bo‘yicha ABM va ACM uchburchaklar teng?

AnvarJahon tarixidan Afrika: sahro chekkasida chorvadorlar, savannada temir uchli ketmon bilan dehqonlar yashagan. Sharqda Misr, Arabiston, Hindiston bilan savdo ta’sirida Nubiya va Aksum (hozirgi Efiopiya) vujudga kelgan.
Malika7-asrdan arab savdogarlari G‘arbiy Sudanga tuz olib borgan. Savdo yo‘llari chorrahasida Aukar, Gana, Tombuktu, Gao, Mali kabi aholi punktlari paydo bo‘lgan; Gana, Mali va Songay davlatlari shu yerda bo‘lgan.
ZarinaO‘zbekiston tarixidan 15-asr adabiyoti: Lutfiy (1366–1465), Alisher Navoiy (1441–1501), Abdurahmon Jomiy (1414–1492), tarixchi Mirxond. Navoiy asarlari — «Xamsa», «Lison ut-tayr» va boshqalar.
JasurUlarning mazmunini aytmayman — kitobda o‘qiymiz. «Lison ut-tayr» — «Qushlar tili» degani, shuning uchun qush kuzatuvi kundaligiga yaxshi nom bo‘ladi.
Jahon tarixiO‘zbekiston tarixi

Qulf 6: Kitoblar va karvonlar

Topshiriq: Alisher Navoiy qaysi yillarda yashagan?

JasurIngliz tili: Avstraliya hayvonlari. “Do you know that emus cannot fly?” Emu soatiga 50 km gacha yuguradi, kenguru 60–70 km gacha. Koala evkalipt bargi yeydi.
ZarinaYaxshi hamroh: kind, polite, helpful, patient. Tanlov: “I’d rather walk.” “I’d rather not go.” Sayohatda doim kattalar bilan boramiz, xavfsizlik qoidalariga rioya qilamiz.
MalikaRus tili: Раим Фархади 1942 yilda Samarqandda tug‘ilgan, shoir, yozuvchi va tarjimon; birinchi to‘plami «Утренняя песнь» (1964). «Узбекистан» she’rining mazmunini aytmayman, kitobdan o‘qiymiz.
AzizMen ham yordam beraman! Dasturxonni ko‘taraman.
AnvarYaxshi, Aziz. So‘zlar: Родина, гостеприимство, дастан, дастархан.
Ingliz tiliRus tili

Qulf 7: Hamroh va Родина

Topshiriq: Rus so‘zlarini suratlarga moslashtir.

So‘zni mos rasmga sudrang (yoki ikkalasini ketma-ket bosing)

дастархан 🍽️Родина 🏠книга 📖гостеприимство 🤝

🔑 Kalit: Yaxshi hamroh qoidalarga rioya qiladi va sayohatda kattalar bilan boradi: kuzatuvda ham kattalardan biri biz bilan bo‘ladi.

Payshanba

ZarinaTexnologiyada dasturxon tikish: 120 × 120 sm, markazda 5 ta bir xil gul (masalan, qo‘ng‘iroqgul), uch xil mos mato. Avval karton andoza, so‘ng bo‘r bilan belgilash.
MalikaGullar applikatsiya usulida mahkamlanadi, qirralar yo‘rma qaviq bilan tikiladi. Salfetkalar ham dasturxonga mos: kanvada sanama qaviq, mulinye ip bilan.
AnvarRanglar mos bo‘lsa, dasturxon va salfetkalar bitta to‘plam bo‘ladi. Kuzatuvdan keyin shu dasturxonda choy ichamiz.
Texnologiya

Qulf 8: Dasturxon va salfetkalar

Topshiriq: Dasturxon markazida nechta gul bo‘ladi?

Juma

Sinf rahbariJuma. Ertaga ertalab kuzatuv. Kalitlarni yig‘ing: kimlar boradi va qanday kuzatamiz?
AnvarVariant 1: hammamiz 5 kishi birga o‘tloqqa boramiz. Variant 2: bir juftlik va kattalar uzoqroqdan, durbin bilan, tinch kuzatadi.
ZarinaTuyoqlilar tez yuguradi va yaqinlashsak qochadi — bu birinchi variantga qarshi. Kattalar biz bilan bo‘lishi ikkinchisiga to‘g‘ri keladi.
MalikaJuftlikda kamida bitta rassom kerak: 5 ta mos juftlikdan biri — Malika va Jasur. Men chizaman, Jasur yozadi.
Qaror: Malika va Jasur kattalar bilan kuzatadi, qolganlar suratlarni saralaydi va hisobot yozadi.
Algebra

Qulf 9: Qaror: kim va qanday?

Topshiriq: Qaysi kalit hammamiz birga borishga qarshi gapirdi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 13 ta fanni birlashtirdi.

Ona tiliIngliz tiliInformatikaTexnologiyaAdabiyotAlgebraBiologiya (Zoologiya)FizikaGeografiyaGeometriyaJahon tarixiO‘zbekiston tarixiRus tili

0 / 12 yulduz

Jamoa hisoboti

Tuyoqlilar kuzatuvi: bir juftlik, uzoqdan

Maqsad: 22-may ertalab 07:00–09:00 da o‘tloqda tuyoqli hayvonlarni kuzatish. Seton kabi kundalik yuritiladi: rasm va yozuv birga. Tuyoqlilar ochiq joyda yashaydi va tez yuguradi, shuning uchun hammamiz borsak qochadi. 4 a’zodan 6 juftlik bor, kamida bitta rassomli juftlik 6 − 1 = 5 ta. Tanlandi: Malika va Jasur, kattalar bilan, durbin orqali uzoqdan. Qolganlar kameradagi suratlarni saralaydi (karta 2 GB = 512 ta 4 MB surat) va hisobot yozadi. Kuzatuvdan keyin dasturxonda choy.

— 7-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Seton kuzatganini yozib, hayvonlarni chizgan: kundalik tartibli bo‘lishi, rasm va yozuv birga bo‘lishi kerak.
  2. Tuyoqlilar ochiq joyda yashaydi va tez yuguradi: ularni uzoqdan, tinch, durbin bilan kuzatamiz, yaqinlashmaymiz.
  3. 4 a’zodan 6 juftlik; kamida bitta rassom bo‘lgan juftlik 6 − 1 = 5 ta.
  4. Yaxshi hamroh qoidalarga rioya qiladi va sayohatda kattalar bilan boradi: kuzatuvda ham kattalardan biri biz bilan bo‘ladi.

Yulduzli savollar

  1. 6 kishidan 2 tasini tanlash (tartib muhim emas) nechta usul?

  2. Dvigatel 5 s da 1000 J ish bajardi. Quvvati?

  3. O‘ylab ko‘r: o‘tloqda hayvonlar ko‘rinmasa, nima qilish mantiqiy?

Hikoyadagi darslar