Impuls
Jism massasining uning tezligiga ko‘paytmasiga teng vektor kattalik jism impulsi deyiladi: p = mυ. Impulsning yo‘nalishi tezlik yo‘nalishi bilan bir xil, birligi — kg·m/s. Kuchning ta’sir vaqtiga ko‘paytmasi kuch impulsi deyiladi: FΔt, birligi N·s (1 N·s = 1 kg·m/s). Nyutonning ikkinchi qonunidan F = ma = m(υ − υ₀)/Δt, ya’ni FΔt = mυ − mυ₀: kuch impulsi jism impulsining o‘zgarishiga teng. Shu sababli bir xil impuls o‘zgarishiga uzoq vaqt davomida kichik kuch bilan ham erishish mumkin: shuning uchun sakraganda tizzalarni bukamiz, avtomobilda xavfsizlik yostiqchasi urilish vaqtini cho‘zadi va kuchni kamaytiradi.
Duradgor 0,5 kg li bolg‘ani 10 m/s tezlik bilan mixga urganda bolg‘aning impulsi 0,5 · 10 = 5 kg·m/s bo‘ladi. U 0,005 s da to‘xtasa, o‘rtacha kuch 5 : 0,005 = 1000 N ga teng. Kuchli zarba uchun qisqa vaqt kerak.
Avtomobil xavfsizligi muhandisi to‘qnashuv vaqtini cho‘zadigan qismlarni loyihalaydi, dubulg‘a ishlab chiquvchisi zarbani yumshatadi, sport murabbiyi to‘pni ushlash texnikasini o‘rgatadi.
Stolni barmoq uchi bilan, keyin mato yoki paypoqqa o‘ralgan barmoq bilan yengil urib ko‘ring. Zarba va tovush qanday farq qilishini va nega yumshoq to‘qnashuv uzoqroq davom etishini o‘ylang.
«Yumshoq qo‘nish»: sinfda yumshoq to‘pni qattiq polga va yostiqqa qo‘yib tashlashni muhokama qiling — qaysi holatda to‘xtash vaqti uzun va kuch kichik. Xavfsizlik: balandlikdan sakramang.