Tekis o‘zgaruvchan harakat tezligi
Tezlanish formulasi a = (υ − υ₀)/t dan jismning t vaqtdan keyingi tezligi topiladi: υ = υ₀ + at. Agar jism tinch holatdan harakatni boshlasa (υ₀ = 0), formula soddalashadi: υ = at. Tezlanish tezlikka qarama-qarshi bo‘lsa, a manfiy olinadi: υ = υ₀ − |a|t. Tezlik–vaqt grafigi bu holda qiya to‘g‘ri chiziq: tezlanuvchan harakatda u yuqoriga ko‘tariladi, sekinlanuvchan harakatda pastga tushadi. Grafik qanchalik tik bo‘lsa, tezlanish shunchalik katta. Tezlik 0 ga yetgan paytda jism to‘xtaydi.
t = 5 s → v = 7 m/s · s = 22,5 m
v = v₀ + a·t · s = v₀·t + a·t²/2 · tekis tezlanuvchan harakat
Yugurishda startdan keyingi dastlabki soniyalarda yuguruvchi tezligi taxminan bir tekis oshib boradi. Murabbiy start tezlanishini bilsa, har bir soniyadagi tezlikni oldindan hisoblab, mashg‘ulot rejasini tuza oladi.
Avtomobil sinovchisi mashina noldan berilgan tezlikka necha sekundda yetishini tekshiradi, uchuvchi ko‘tarilish uchun kerakli tezlikka yetishni hisoblaydi, murabbiy yuguruvchi tezlanishini baholaydi.
Joyingizdan turib sekin boshlab, tobora tezroq yuring va har 3 soniyada necha qadam qo‘yganingizni sanang. Sonlar o‘sib borishini kuzating. Bo‘sh, tekis joyda mashq qiling.
«Grafik o‘yini»: o‘qituvchi tezlik grafigini so‘z bilan tasvirlaydi («tinchlikdan boshlab har sekundda 2 m/s ga oshadi»), o‘quvchilar daftarda 0, 1, 2, 3 s uchun tezliklarni yozadi. Xavfsizlik: o‘tkir uchli asbob ishlatmang.