Mexanik energiyaning saqlanish qonuni
Jismning kinetik va potensial energiyalari yig‘indisi uning to‘liq mexanik energiyasi deyiladi: E = Ek + Ep. Mexanik energiyaning saqlanish qonuni: ishqalanish va qarshilik kuchlari bo‘lmaganda yopiq sistemaning to‘liq mexanik energiyasi o‘zgarmaydi: mυ₁²/2 + mgh₁ = mυ₂²/2 + mgh₂. Jism pastga tushganda potensial energiya kamayadi, kinetik energiya shuncha oshadi; yuqoriga ko‘tarilganda esa teskari. Masalan, h balandlikdan tinchlikdan tushayotgan jism yerga yetganda mgh = mυ²/2, bundan υ² = 2gh; ko‘rinib turibdiki, bu natija jism massasiga bog‘liq emas. Ishqalanish bo‘lsa, mexanik energiyaning bir qismi issiqlikka aylanadi, lekin umumiy energiya saqlanadi.
Skeyt maydonchasida bola 1,8 m balandlikdagi yonbag‘irdan turtkisiz tushsa, pastda v = √(2 · 10 · 1,8) = 6 m/s tezlikka yetadi. Qarama-qarshi tomonga deyarli xuddi shu balandlikkacha ko‘tariladi, chunki energiya saqlanadi, faqat ozgina ishqalanishga ketadi.
Attraksion loyihalovchisi tog‘cha balandligini energiya bo‘yicha hisoblaydi, skeyt maydoni quruvchisi qiyaliklarni tanlaydi, GES muhandisi suv balandligidan elektr oladi.
Katta silliq plastik kosa ichida sharcha, kichik to‘p yoki yumaloq toshchani chetidan qo‘yib yuboring. U qarama-qarshi tomonga deyarli xuddi shu balandlikkacha chiqishini kuzating.
«Mayatnik»: ipga osilgan yengil tosh/yuk bir chetga ko‘tarilib qo‘yib yuboriladi (kattalar yordamida). Ep va Ek ning almashinishini kuzating. Xavfsizlik: yengil yuk, boshdan uzoqda, atrofda odam bo‘lmasin.