Yerning tortish kuchi ta’sirida jismlarning harakati
Gorizontal yo‘nalishda υ₀ boshlang‘ich tezlik bilan otilgan jism ikki harakatda qatnashadi. Gorizontal yo‘nalishda unga kuch ta’sir qilmaydi (havo qarshiligi hisobga olinmaydi), shuning uchun u o‘sha yo‘nalishda tekis harakat qiladi: x = υ₀t. Vertikal yo‘nalishda esa og‘irlik kuchi ta’sirida jism tinchlikdan erkin tushganday harakat qiladi: h = gt²/2. Shuning uchun tushish vaqti t ni h = gt²/2 formuladan (t² = 2h/g) topamiz, uchish uzoqligi esa L = υ₀t. Ikkala harakat bir-biriga bog‘liq emas: gorizontal otilgan jism va shu balandlikdan erkin tushgan jism yerga bir vaqtda tushadi. Trayektoriya — parabola shaklidagi egri chiziq; masalalarda g = 10 m/s² olamiz. Gorizontal tezlik juda katta bo‘lsa (Yer sirti yaqinida taxminan 7,9 km/s — birinchi kosmik tezlik), jism Yerga qaytib tushmay, uning atrofida aylana bo‘ylab harakatlana boshlaydi.
«Ikki koptok»: bir koptokni stol chetidan gorizontal turtib, ikkinchisini shu paytda tashlab yuboring (kattalar nazoratida, past stol): ikkalasi taxminan bir vaqtda tushadi. Xavfsizlik: odamlarga qaratib otmang.