Mexanik ish
Jismga kuch ta’sir qilib, uni ko‘chirsa, kuch mexanik ish bajaradi. Kuch ko‘chish bilan bir yo‘nalishda bo‘lsa, ish kuch moduli bilan ko‘chish modulining ko‘paytmasiga teng: A = Fs. Kuch ko‘chishga burchak ostida yo‘nalgan bo‘lsa, ishni faqat kuchning ko‘chish yo‘nalishidagi proyeksiyasi bajaradi: A = Fs · s. XBSda ish birligi — joul (J): 1 J = 1 N · 1 m — 1 N kuch ta’sirida jism kuch yo‘nalishida 1 m ko‘chganda bajariladigan ish. Katta ishlar uchun kilojoul: 1 kJ = 1000 J. Agar ko‘chish bo‘lmasa (jism qimirlamasa), ish nolga teng — devorni itarib charchasangiz ham, fizik ma’noda ish bajarilmaydi. Kuch ko‘chishga perpendikulyar bo‘lsa (proyeksiyasi nol), ish nol; kuch ko‘chishga qarama-qarshi bo‘lsa (masalan, ishqalanish), ish manfiy. Jismni h balandlikka tekis ko‘tarishda A = mgh.
Dalada kichik nasos 100 l (100 kg) suvni 6 m balandlikdagi idishga ko‘taradi. Bajarilgan ish A = 100 · 10 · 6 = 6000 J. Nasos tez ishlasa ham, sekin ishlasa ham ish o‘zgarmaydi, o‘zgargani vaqt.
Quruvchi kran bilan yuk ko‘tarish ishini hisoblaydi, dehqon sug‘orish nasosini tanlaydi, og‘ir atletikachi shtangani ko‘taradi.
1 litrli to‘la suv idishini (taxminan 1 kg) polda yoki past joydan belingiz balandligigacha (taxminan 1 m) ko‘taring: bajarilgan ish taxminan 10 J. Keyin shu balandlikka ikkita idish solingan sumkani ko‘taring: ish taxminan ikki barobar ko‘p bo‘ladi.
«Ish bajariladimi?»: sinf holatlarni baholaydi (sumka ko‘tarish, sumka bilan tekis yurish, devorni itarish, zinadan ko‘tarilish). Xavfsizlik: faqat yengil narsa ko‘taring.