Tekis tezlanuvchan harakatlanayotgan jism tezlanishini aniqlash (1-laboratoriya ishi)
1-laboratoriya ishida sharchaning qiya tekislik (tarnov) bo‘ylab tinchlikdan tekis tezlanuvchan harakatini kuzatamiz. Tinchlikdan boshlanganda s = at²/2, bundan a = 2s/t². Demak tezlanishni topish uchun faqat yo‘l s ni ruletka bilan va vaqt t ni sekundomer bilan o‘lchash kifoya. Tarnovni kichik burchak ostida qo‘yamiz, sharchani har safar bir xil joydan qo‘yib yuboramiz va tajribani 3–5 marta takrorlab, vaqtning o‘rtacha qiymatini olamiz. O‘lchash xatoliklari sekundomerni ishga tushirish va to‘xtatishdagi kechikishdan hosil bo‘ladi. Tajribani o‘qituvchi yoki kattalar nazoratida o‘tkazing, sharcha stol chetidan tushib ketmasligi uchun tarnov oxiriga to‘siq qo‘ying.
Sprinter har safar yugurganda sekundomerni odam qo‘li bilan to‘xtatadi, shuning uchun vaqt 0,2 s atrofida chalkashishi mumkin. Shu sababli murabbiy bir necha marta o‘lchab, o‘rtacha qiymatni oladi. Bitta o‘lchovga ishonib bo‘lmaydi, ko‘p o‘lchovning o‘rtachasi ishonchliroq.
Laborant tajribani qayta-qayta o‘lchaydi, sifat nazoratchisi mahsulotning bir nechtasini tekshiradi, sport hakami natijani bir necha vaqt o‘lchagich bilan solishtiradi.
Stol enini qarich (kaft) yoki qog‘oz tasma bilan besh marta o‘lchab, har safargi natijani yozing. Sonlar biroz farq qiladi. Ularni qo‘shib beshga bo‘lib, o‘rtachasini toping.
Tajriba: tarnov (yoki ruletka yo‘lagi), kichik sharcha, sekundomer, to‘siq. 1) tarnovni kitoblar ustiga ozgina qiya qo‘ying; 2) s ni o‘lchang; 3) sharchani qo‘yib yuborib t ni 3 marta o‘lchang; 4) a = 2s/t² ni hisoblang. Xavfsizlik: faqat o‘qituvchi nazoratida, sharcha polga tushmasin, to‘siq qo‘ying.