Prujina bikirligini aniqlash (2-laboratoriya ishi)
Ishning maqsadi — prujina bikirligi k ni aniqlash. Prujinani shtativga osamiz, uning uzunligini l₀ (yuksiz) o‘lchaymiz. So‘ng massasi m ma’lum yuklarni birma-bir osamiz va har safar uzunlik l ni o‘lchab, uzayish Δl = l − l₀ ni topamiz. Yuk muvozanatda bo‘lganda elastiklik kuchi og‘irlik kuchiga teng: F = mg (g = 10 m/s² olamiz, 100 g yuk uchun F ≈ 1 N). Bikirlik k = F/Δl formulasi bilan hisoblanadi; 3–4 yuk uchun natijalarni olib, o‘rtacha qiymatni topamiz. Yuk qo‘shilganda uzayish proporsional ortishi Guk qonunini tasdiqlaydi. Ishni o‘qituvchi nazoratida bajaring; yuk tushib ketmasligi uchun shtativ ostiga yumshoq material qo‘ying.
Jadval to‘ldiring: № | m (kg) | F = mg (N) | l₀ (m) | l (m) | Δl (m) | k (N/m). Uch yuk uchun k ni hisoblab, o‘rtachasini toping. Xavfsizlik: yuklarni oyoq tepasida ushlamang, 0,5 kg dan og‘ir yuk ishlatmang, prujinani haddan tashqari cho‘zmang.