Sirpanish ishqalanish koeffitsiyentini aniqlash (3-laboratoriya ishi)
Ishning maqsadi — brusok va stol sirti orasidagi sirpanish ishqalanish koeffitsiyenti μ ni aniqlash. Brusokni dinamometr yordamida gorizontal stol bo‘ylab tekis (o‘zgarmas tezlik bilan) sekin tortamiz: tekis harakatda teng ta’sir etuvchi nol, shuning uchun dinamometr ko‘rsatishi F ishqalanish kuchiga teng. Brusokning og‘irligi P = mg stol ustida bosim kuchi N ga teng (N = P). Dinamometrda brusok va yuklarning og‘irligini ham o‘lchab olamiz. So‘ng μ = F/N ni hisoblaymiz. Brusok ustiga yuk qo‘shib N ni o‘zgartiramiz va natijalarni solishtiramiz: μ taxminan bir xil chiqishi kerak. Har bir tortishni 3 marta takrorlab, o‘rtachasini olamiz. Ish o‘qituvchi nazoratida bajariladi.
Maktab ma’muri yo‘lak uchun plitka tanlamoqda. Sinovda 20 N li yuk qo‘yilgan blok tekis tortilganda dinamometr 9 N ni ko‘rsatsa, μ = 9 : 20 = 0,45 bo‘ladi. Namlikda ham yuqori μ ga ega plitka xavfsizroq.
Qoplama ishlab chiqaruvchisi plitkani sinab ko‘radi, yo‘l muhandisi asfalt ishqalanishini o‘lchaydi, sport maydonchasi quruvchisi sirpanmaydigan qoplama tanlaydi.
Ikki juft poyabzal tagini bir xil polga bosib, qo‘lingiz bilan surib ko‘ring va qaysi biri ko‘proq ushlab turishini taqqoslang.
| N, N | F, N | μ = F : N |
|---|---|---|
| 2 | 0,6 | 0,3 |
| 4 | 1,2 | 0,3 |
Jadval: № | N (N) | F (N) | μ = F/N. Brusokni 3 marta torting (kamida 3 xil yuk bilan). Xavfsizlik: dinamometr va yuklarni stol chetidan uzoqroq saqlang, tortishni sekin bajaring, qo‘lingizni qisib olmang.