Qavslarni ochish qoidalari
Qo‘shish va ayirish belgilari bilan bog‘langan ifoda algebraik yig‘indi deyiladi, uni yig‘indi shaklida ham yozish mumkin: 5 - 9 + 4 = 5 + (-9) + 4. Qavs oldida «+» bo‘lsa, qavsni ichidagi har bir qo‘shiluvchining ishorasini saqlagan holda tushirib qoldiramiz: a + (b - c) = a + b - c. Qavs oldida «-» bo‘lsa, qavs ichidagi har bir qo‘shiluvchining ishorasi teskarisiga o‘zgaradi: a - (b - c) = a - b + c. Ichma-ich qavslarda ichkarisidan tashqarisiga qarab ochiladi. Aksincha, qo‘shiluvchilarni qavs ichiga olishda «+» qo‘yilsa ishoralar o‘zgarmaydi, «-» qo‘yilsa hammasi teskarisiga o‘zgaradi: a - b - c = a - (b + c).
| Qavs oldida | Ishoralar |
|---|---|
| + | o‘zgarmaydi: a + (b − c) = a + b − c |
| − | teskarisiga: a − (b − c) = a − b + c |
Kutubxonachi javonda 60 ta kitob turganini biladi. U 20 ta kitobdan iborat to‘plamni olib chiqadi, ammo shundan 5 tasini qaytarib qo‘yadi. 60 - (20 - 5) = 60 - 20 + 5 = 45. Qavs oldidagi minus ishorani almashtirdi.
Hisobchi kirim va chiqimni tekshiradi, omborchi qoldiqni hisoblaydi, dasturchi murakkab shartlarni qavslar bilan yozadi.
Daftarga 50 - (20 - 6), 50 - 20 + 6 va 50 - 20 - 6 ni yozib hisoblang. Qaysilari teng va nima uchun?
«Ishora qo‘riqchisi»: bir o‘quvchi qavs oldiga + yoki - kartochkasini qo‘yadi, ikkinchisi ichidagi hadlarni yangi ishoralar bilan yozadi. Uchinchisi xatosini tekshirib, to‘g‘ri bo‘lsa, qarsak chaladi.