ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Algebra

Qavslarni ochish qoidalari. I bobni takrorlash

Darslar 6–7 · 2 ta dars · Sh.A. Alimov, O.R. Xolmuhamedov, M.A. Mirzaahmedov. Algebra 7-sinf, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 5-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
6

Qavslarni ochish qoidalari

Darslik: 24–29-betlar
MaqsadAlgebraik yig‘indi tushunchasi va qavslarni ochish hamda qavs ichiga olish qoidalarini qo‘llash.
Yangi so‘zlar
algebraik yig‘indi · algebraic sumqavslarni ochish · removing bracketsqavs ichiga olish · enclosing in bracketsqo‘shiluvchi · term (addend)
Tushuntirish

Qo‘shish va ayirish belgilari bilan bog‘langan ifoda algebraik yig‘indi deyiladi, uni yig‘indi shaklida ham yozish mumkin: 5 - 9 + 4 = 5 + (-9) + 4. Qavs oldida «+» bo‘lsa, qavsni ichidagi har bir qo‘shiluvchining ishorasini saqlagan holda tushirib qoldiramiz: a + (b - c) = a + b - c. Qavs oldida «-» bo‘lsa, qavs ichidagi har bir qo‘shiluvchining ishorasi teskarisiga o‘zgaradi: a - (b - c) = a - b + c. Ichma-ich qavslarda ichkarisidan tashqarisiga qarab ochiladi. Aksincha, qo‘shiluvchilarni qavs ichiga olishda «+» qo‘yilsa ishoralar o‘zgarmaydi, «-» qo‘yilsa hammasi teskarisiga o‘zgaradi: a - b - c = a - (b + c).

Qavs oldidaIshoralar
+o‘zgarmaydi: a + (b − c) = a + b − c
−teskarisiga: a − (b − c) = a − b + c
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Kutubxonachi javonda 60 ta kitob turganini biladi. U 20 ta kitobdan iborat to‘plamni olib chiqadi, ammo shundan 5 tasini qaytarib qo‘yadi. 60 - (20 - 5) = 60 - 20 + 5 = 45. Qavs oldidagi minus ishorani almashtirdi.

Kim ishlatadi

Hisobchi kirim va chiqimni tekshiradi, omborchi qoldiqni hisoblaydi, dasturchi murakkab shartlarni qavslar bilan yozadi.

Bugun sinab ko‘ring

Daftarga 50 - (20 - 6), 50 - 20 + 6 va 50 - 20 - 6 ni yozib hisoblang. Qaysilari teng va nima uchun?

Namunalar
30 - (12 - 5 + 4) = 30 - 12 + 5 - 4 = 19.
5x + (3x - (2x + 7)) = 5x + 3x - 2x - 7 = 6x - 7. Avval ichki qavs ochildi, keyin tashqisi.
Sinfda faoliyat

«Ishora qo‘riqchisi»: bir o‘quvchi qavs oldiga + yoki - kartochkasini qo‘yadi, ikkinchisi ichidagi hadlarni yangi ishoralar bilan yozadi. Uchinchisi xatosini tekshirib, to‘g‘ri bo‘lsa, qarsak chaladi.

Mashq
1
90 - (47 - 7 + 10) ni qavslarni ochib hisoblang.
2
5a - (2a - 3b + 1) qavslarni oching va soddalashtiring.
3
m - n + p - q ifodada n, p, q ni oldiga «-» qo‘yib, qavs ichiga oling.
4
Nima uchun a - (b + c) = a - b - c bo‘ladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYomg‘ir chuvalchanglari qayerda?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →