ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Algebra

5–6-sinflarda o‘rganilganlarni takrorlash

Darslar 1 · 1 ta dars · Sh.A. Alimov, O.R. Xolmuhamedov, M.A. Mirzaahmedov. Algebra 7-sinf, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 5-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
1

5–6-sinflarda o‘rganilganlarni takrorlash

Darslik: 3–5-betlar
Maqsad5–6-sinflarda o‘rganilgan foiz, ratsional sonlar, tenglama, proporsiya va o‘rta arifmetikni eslab, algebra kursiga tayyorlanish.
Yangi so‘zlar
foiz · percentproporsiya · proportiono‘rta arifmetik · arithmetic meanratsional son · rational number
Tushuntirish

1 foiz sonning yuzdan bir qismi: 1% = 1/100. Sonning p foizini topish uchun uni p/100 ga ko‘paytiramiz, foizi ma’lum sonning o‘zini topish uchun esa qismni p ga bo‘lib, 100 ga ko‘paytiramiz. Proporsiya a : b = c : d ko‘rinishidagi tenglik; uning asosiy xossasi: o‘rtadagi hadlar ko‘paytmasi chetki hadlar ko‘paytmasiga teng, ya’ni b · c = a · d. Bir nechta sonning o‘rta arifmetigi ularning yig‘indisini sonlar soniga bo‘lishdan chiqadi. Ratsional sonlarni ko‘paytirganda ishoralari bir xil bo‘lsa natija musbat, har xil bo‘lsa manfiy bo‘ladi. Oddiy tenglamada noma’lum hadni topish uchun teskari amaldan foydalanamiz.

ƒFormula
N ning p % i = N · p : 100
Qism = butun · p : 100; butun = qism : p · 100
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sport to‘garagi o‘rtoqlari to‘rt o‘yinda 12, 15, 9 va 16 ochko to‘pladi. Murabbiy o‘rta arifmetikni topadi: (12 + 15 + 9 + 16) : 4 = 52 : 4 = 13, ya’ni o‘yiniga o‘rtacha 13 ochko.

Kim ishlatadi

Murabbiy jamoaning o‘rtacha natijasini baholaydi, o‘qituvchi sinfning o‘rtacha bahosini hisoblaydi, ob-havo xizmati haftalik o‘rtacha haroratni aytadi.

Bugun sinab ko‘ring

Kitob o‘qigan 4 kuningizda nechta sahifa o‘qiganingizni yozing (yoki 4 ta son o‘ylab toping) va o‘rta arifmetikni toping.

Namunalar
15 %85 %240
240 ning 15 foizi: 240 · 15 : 100 = 36. Teskarisi: sonning 15 foizi 36 bo‘lsa, son 36 : 15 · 100 = 240.
ƒFormula
a : b = c : d ⇒ b · c = a · d
O‘rtadagi hadlar ko‘paytmasi = chetki hadlar ko‘paytmasi
x : 6 = 10 : 4 proporsiyada x = 6 · 10 : 4 = 15. Tekshiramiz: 15 : 6 = 2,5 va 10 : 4 = 2,5.
Sinfda faoliyat

«Chegirma do‘koni»: o‘qituvchi doskaga 5 ta tovarning narxini yozadi. Guruhlar kartochkadan chegirma foizini oladi (10 %, 20 %, 25 %, 50 %) va yangi narxni hisoblaydi. Eng tez va to‘g‘ri hisoblagan guruh ball oladi.

Mashq
1
80 ning 35 foizini toping.
2
6 · (-7) + 20 : (-4) ni hisoblang.
3
3x + 12 = 4 · 6 tenglamani yeching.
4
Nima uchun ikkita manfiy sonning ko‘paytmasi musbat bo‘ladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliEkspeditsiya klubining birinchi chiqishiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →