ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Algebra

Sonli ifodalar

Darslar 2 · 1 ta dars · Sh.A. Alimov, O.R. Xolmuhamedov, M.A. Mirzaahmedov. Algebra 7-sinf, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 5-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
2

Sonli ifodalar

Darslik: 6–9-betlar
MaqsadSonli ifodaning qiymatini amallar tartibiga rioya qilib topish.
Yangi so‘zlar
sonli ifoda · numerical expressionsonli ifodaning qiymati · value of an expressionto‘g‘ri tenglik · true equalityamallar bosqichi · stage (level) of operations
Tushuntirish

Sonlar, amal belgilari va qavslardan tuzilgan yozuv sonli ifoda deyiladi, amallarni bajarib chiqqan son esa uning qiymati. Qo‘shish va ayirish birinchi bosqich, ko‘paytirish va bo‘lish ikkinchi bosqich, darajaga ko‘tarish uchinchi bosqich amallardir. Qavs bo‘lmasa, avval uchinchi, keyin ikkinchi, oxirida birinchi bosqich amallar bajariladi; bir xil bosqichdagi amallar chapdan o‘ngga qarab bajariladi. Qavs bo‘lsa, avval qavs ichi hisoblanadi, ichma-ich qavslarda esa eng ichkarisidan boshlanadi. Kasr ko‘rinishidagi ifodada avval surat va maxrajning qiymati topiladi, so‘ng birinchisi ikkinchisiga bo‘linadi. Ikki sonli ifoda «=» bilan bog‘lansa va qiymatlari teng bo‘lsa, bu to‘g‘ri tenglik bo‘ladi.

Amallar tartibi
BosqichAmallar
Qavslar ( )avval qavs ichi
3darajaga ko‘tarish
2· :
1+ −
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sayohat rahbari avtobuslardagi yo‘lovchilarni sanaydi: 2 ta avtobusda 20 tadan o‘rin bor, 6 ta o‘rin bo‘sh qoldi. 2 · 20 - 6 = 34 kishi. Agar avval ayirib, 2 · 14 = 28 desa, noto‘g‘ri son chiqadi.

Kim ishlatadi

Dasturchi formulani to‘g‘ri tartibda yozadi, bosh hisobchi jadvaldagi hisob-kitobni tekshiradi, quruvchi materiallar miqdorini hisoblaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Uydagi biror narsani ikki qadamda sanang (masalan, 3 javonda 6 tadan kitob va stolda yana 2 ta) va bitta ifoda yozib, qiymatini toping.

Namunalar
4 + 3 · 2² - 10 : 5 = 4 + 3 · 4 - 2 = 4 + 12 - 2 = 14. Avval daraja, keyin ko‘paytirish va bo‘lish, oxirida qo‘shish va ayirish.
20 - (3 + 2 · 4) · 2 = 20 - (3 + 8) · 2 = 20 - 11 · 2 = 20 - 22 = -2. Qavs ichi birinchi, so‘ng ko‘paytirish.
Sinfda faoliyat

«Amallar svetofori»: doskada uzun ifoda yoziladi. Uch o‘quvchi navbat bilan keladi: «qizil» — qavsni, «sariq» — darajani va ko‘paytirishni, «yashil» — qo‘shish va ayirishni bajaradi. Jamoa xatosiz yakunlasa, ball oladi.

Mashq
1
Amallar bosqichlarini sanab bering.
2
5 + 2 · 3³ - 12 : 4 ni hisoblang.
3
(2 · 4² - 7) : (3 · 2 - 1) ni hisoblang.
4
Nima uchun 6 + 12 · 3 va (6 + 12) · 3 ifodalarning qiymatlari har xil?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKo‘lmak suvidagi mitti hayvonlar izidanHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →