Sonli ifodalar
Sonlar, amal belgilari va qavslardan tuzilgan yozuv sonli ifoda deyiladi, amallarni bajarib chiqqan son esa uning qiymati. Qo‘shish va ayirish birinchi bosqich, ko‘paytirish va bo‘lish ikkinchi bosqich, darajaga ko‘tarish uchinchi bosqich amallardir. Qavs bo‘lmasa, avval uchinchi, keyin ikkinchi, oxirida birinchi bosqich amallar bajariladi; bir xil bosqichdagi amallar chapdan o‘ngga qarab bajariladi. Qavs bo‘lsa, avval qavs ichi hisoblanadi, ichma-ich qavslarda esa eng ichkarisidan boshlanadi. Kasr ko‘rinishidagi ifodada avval surat va maxrajning qiymati topiladi, so‘ng birinchisi ikkinchisiga bo‘linadi. Ikki sonli ifoda «=» bilan bog‘lansa va qiymatlari teng bo‘lsa, bu to‘g‘ri tenglik bo‘ladi.
| Bosqich | Amallar |
|---|---|
| Qavslar ( ) | avval qavs ichi |
| 3 | darajaga ko‘tarish |
| 2 | · : |
| 1 | + − |
Sayohat rahbari avtobuslardagi yo‘lovchilarni sanaydi: 2 ta avtobusda 20 tadan o‘rin bor, 6 ta o‘rin bo‘sh qoldi. 2 · 20 - 6 = 34 kishi. Agar avval ayirib, 2 · 14 = 28 desa, noto‘g‘ri son chiqadi.
Dasturchi formulani to‘g‘ri tartibda yozadi, bosh hisobchi jadvaldagi hisob-kitobni tekshiradi, quruvchi materiallar miqdorini hisoblaydi.
Uydagi biror narsani ikki qadamda sanang (masalan, 3 javonda 6 tadan kitob va stolda yana 2 ta) va bitta ifoda yozib, qiymatini toping.
«Amallar svetofori»: doskada uzun ifoda yoziladi. Uch o‘quvchi navbat bilan keladi: «qizil» — qavsni, «sariq» — darajani va ko‘paytirishni, «yashil» — qo‘shish va ayirishni bajaradi. Jamoa xatosiz yakunlasa, ball oladi.