ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Algebra

Kasrlarni umumiy maxrajga keltirish

Darslar 30 · 1 ta dars · Sh.A. Alimov, O.R. Xolmuhamedov, M.A. Mirzaahmedov. Algebra 7-sinf, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 5-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
30

Kasrlarni umumiy maxrajga keltirish

Darslik: 135–138-betlar
MaqsadAlgebraik kasrlarni umumiy maxrajga keltirish.
Yangi so‘zlar
umumiy maxraj · common denominatorqo‘shimcha ko‘paytuvchi · additional factormaxrajni ajratish · factoring the denominatorkasrning asosiy xossasi · basic property of a fraction
Tushuntirish

Kasrlarni umumiy maxrajga keltirish — ularni maxrajlari bir xil bo‘lgan kasrlar bilan almashtirish. Tartib: 1) berilgan kasrlar maxrajlarini ko‘paytuvchilarga ajratamiz; 2) umumiy maxraj sifatida har bir maxrajga bo‘linadigan eng sodda ko‘paytmani olamiz (har bir ko‘paytuvchi eng katta darajasida); 3) umumiy maxrajni har bir maxrajga bo‘lib, qo‘shimcha ko‘paytuvchini topamiz; 4) har bir kasrning surat va maxrajini qo‘shimcha ko‘paytuvchiga ko‘paytiramiz. Masalan, 5/(6a²b) va 3/(4ab²) uchun umumiy maxraj 12a²b², qo‘shimcha ko‘paytuvchilar 2b va 3a. Maxrajlari ko‘phad bo‘lsa, ularni avval ajratamiz: x² - 4 = (x - 2)(x + 2). Agar maxrajlarda bir-biriga qarama-qarshi ko‘paytuvchilar bo‘lsa (x - y va y - x), birining ishorasini o‘zgartiramiz.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Tikuvchi 1/2 m va 1/3 m uzunlikdagi ikki lentani ulaydi. Umumiy maxraj 6: 1/2 + 1/3 = 3/6 + 2/6 = 5/6 m. Maxrajlari har xil kasrlarni avval bir xil maxrajga keltirish kerak.

Kim ishlatadi

Tikuvchi va duradgor har xil kasr uzunliklarni qo‘shadi, oshpaz turli o‘lchamdagi qismlarni birlashtiradi, dasturchi kasr qiymatlarini bir maxrajga keltiradi.

Bugun sinab ko‘ring

1/4 + 1/6 ni hisoblab ko‘ring: qaysi eng kichik umumiy maxraj mos keladi?

Namunalar
Umumiy maxraj: 12a²b²
KasrQo‘shimcha ko‘paytuvchiYangi kasr
5/(6a²b)2b10b/(12a²b²)
3/(4ab²)3a9a/(12a²b²)
5/(6a²b) = 10b/(12a²b²); 3/(4ab²) = 9a/(12a²b²). Qo‘shimcha ko‘paytuvchilar: 12a²b² : 6a²b = 2b va 12a²b² : 4ab² = 3a.
1/(x² - 4) va 3/(x + 2): x² - 4 = (x - 2)(x + 2), umumiy maxraj (x - 2)(x + 2). Natija: 1/((x - 2)(x + 2)) va 3(x - 2)/((x - 2)(x + 2)).
Sinfda faoliyat

«Maxraj liftlari»: har bir kasr «liftda», maxraji yuqoriga ko‘tarilib, umumiy maxrajga yetadi. O‘quvchilar har bir kasr uchun qo‘shimcha ko‘paytuvchi kartochkasini topadi va liftni «yurgizadi».

Mashq
1
1/(2a) va 3/(5b) ni umumiy maxrajga keltiring.
2
4/(m² - n²) va 2/(m + n) ni umumiy maxrajga keltiring.
3
Maxrajlardagi sonli koeffitsiyentlar 12 va 18 bo‘lsa, ularning eng kichik umumiy karralisi nechaga teng?
4
Nima uchun umumiy maxrajni topishdan oldin maxrajlarni ko‘paytuvchilarga ajratamiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliQaldirg‘och uyalari: nima umumiy?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →