ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Algebra

Kvadratlar ayirmasi formulasi

Darslar 26 · 1 ta dars · Sh.A. Alimov, O.R. Xolmuhamedov, M.A. Mirzaahmedov. Algebra 7-sinf, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 5-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
26

Kvadratlar ayirmasi formulasi

Darslik: 115–118-betlar
MaqsadKvadratlar ayirmasi formulasini bilish; undan ko‘paytirish, hisoblash va ko‘paytuvchilarga ajratishda foydalanish.
Yangi so‘zlar
kvadratlar ayirmasi · difference of squaresayirma va yig‘indi ko‘paytmasi · product of a difference and a sumqisqa ko‘paytirish · short multiplicationko‘paytuvchilarga ajratish · factorization
Tushuntirish

Ikki son ayirmasining shu sonlar yig‘indisiga ko‘paytmasi ularning kvadratlari ayirmasiga teng: (a - b)(a + b) = a² - b². Buni ko‘paytirib ko‘rish mumkin: a² + ab - ab - b² — o‘rtadagi ikki had bir-birini yo‘qotadi. Formula o‘ngdan chapga ham ishlatiladi: a² - b² = (a - b)(a + b), bu kvadratlar ayirmasini ko‘paytuvchilarga ajratish formulasi. Masalan, 25x² - 4y² = (5x)² - (2y)² = (5x - 2y)(5x + 2y). Qavs ham a yoki b o‘rnida kelishi mumkin: (x + 1)² - 9 = (x + 1 - 3)(x + 1 + 3) = (x - 2)(x + 4). Formula sonlarni tez ko‘paytirishda qulay: 48 · 52 = (50 - 2)(50 + 2) = 2500 - 4 = 2496. Geometrik ma’nosi: katta kvadratdan kichik kvadrat qirqib olinsa, qolgan shaklni to‘g‘ri to‘rtburchakka aylantirish mumkin.

aabba² − b²
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Kvadrat gilamning tomoni 10 dm, undan tomoni 4 dm bo‘lgan kvadrat shakl ishlanmagan. Qolgan yuz 10² - 4² = 100 - 16 = 84 dm². Formula bo‘yicha (10 - 4)(10 + 4) = 6 · 14 = 84: ikkala usul bir xil.

Kim ishlatadi

Me’mor bo‘sh joylarni hisobga olib yuzni topadi, hisobchi og‘zaki hisoblaydi, dasturchi hisob usulini tezlashtiradi.

Bugun sinab ko‘ring

29 · 31 ni (30 - 1)(30 + 1) = 900 - 1 deb og‘zaki hisoblang.

Namunalar
48 · 52 = (50 - 2)(50 + 2) = 50² - 2² = 2500 - 4 = 2496.
25x² - 4y² = (5x - 2y)(5x + 2y); (x + 1)² - 9 = (x - 2)(x + 4).
Sinfda faoliyat

«Kvadrat qirqish»: katak qog‘ozdan a × a kvadrat chiziladi, burchagidan b × b kvadrat qirqilgan (qaychini kattalar yordamida ishlating yoki chizib belgilang). Qolgan shakl (a - b)(a + b) to‘g‘ri to‘rtburchakka aylantirilib, yuzlar solishtiriladi.

Mashq
1
25m² - 1 ni ko‘paytuvchilarga ajrating.
2
(2a + 7)(2a - 7) ni ko‘paytiring.
3
79 · 81 ni formula bilan hisoblang.
4
Nima uchun (a - b)(a + b) ni ko‘paytirganda o‘rta hadlar yo‘qoladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBahorgi dala kuni uchun joyHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →