Ko‘phadni ko‘phadga ko‘paytirish
Ko‘phadni ko‘phadga ko‘paytirish uchun birinchi ko‘phadning har bir hadini ikkinchi ko‘phadning har bir hadiga ko‘paytiramiz va hosil bo‘lgan ko‘paytmalarni qo‘shamiz. Bu qoida to‘g‘ri to‘rtburchak yuzidan ham ko‘rinadi: tomonlari (a + b) va (c + d) bo‘lgan to‘g‘ri to‘rtburchak to‘rtta kichik to‘g‘ri to‘rtburchakka bo‘linadi, yuzlari ac, ad, bc, bd. Shuning uchun (a + b)(c + d) = ac + ad + bc + bd. Ko‘paytirgandan keyin o‘xshash hadlarni ixchamlab, natijani standart shaklda yozamiz. Uch va undan ko‘p ko‘phadni ko‘paytirishda ko‘paytirishni navbat bilan, ikkitadan bajaramiz. Ishoralar va hadlarning soni (ikkihad × ikkihad = 4 ta ko‘paytma) hisobni tekshirishga yordam beradi.
To‘rtburchak bog‘ 8 m ga 5 m. Uni har ikki yo‘nalishda 2 m dan kengaytirishdi: (8 + 2)(5 + 2) = 70 m². To‘rt bo‘lak: 8 · 5 + 8 · 2 + 2 · 5 + 2 · 2 = 40 + 16 + 10 + 4 = 70 m². Har bir had har bir hadga ko‘paytirildi.
Me’mor kengaytirilgan xonaning yuzini hisoblaydi, quruvchi maydonni bo‘laklarga bo‘ladi, grafik dasturchi tasvirni kattalashtirganda o‘lchamlarni topadi.
Katakli qog‘ozga 4 ga 3 katakli to‘rtburchak chizing, har tomonini 1 katak kengaytiring va to‘rt bo‘lakning yuzlari 12 + 4 + 3 + 1 = 20 ekanini tekshiring.
| · | x | 5 |
|---|---|---|
| 2x | 2x² | 10x |
| −3 | −3x | −15 |
«Yuz bo‘laklari»: katak qog‘ozga (a + b) × (c + d) o‘lchamli to‘g‘ri to‘rtburchak chiziladi (a = 3, b = 2, c = 4, d = 1 katak) va 4 qismga bo‘linadi. Qismlar yuzlarini qo‘shib, ko‘paytirish natijasi bilan solishtiriladi.