Birhadlarni ko‘paytirish
Birhadlarni ko‘paytirganda koeffitsiyentlar ko‘paytiriladi, bir xil harflarning darajalari esa daraja xossasiga ko‘ra ko‘rsatkichlarini qo‘shish bilan birlashtiriladi: (3a²b)(4ab³) = 12a³b⁴. Natija yana birhad bo‘ladi va uni standart shaklda yozamiz. Birhadni darajaga ko‘targanda koeffitsiyent ham, har bir harfiy daraja ham shu darajaga ko‘tariladi, ko‘rsatkichlar esa ko‘paytiriladi: (2x²y)³ = 2³ · (x²)³ · y³ = 8x⁶y³. Manfiy koeffitsiyentda ishoraga e’tibor beramiz: juft darajada natija musbat bo‘ladi. Birinchi navbatda daraja, keyin ko‘paytirish bajariladi. Hosil bo‘lgan birhadning qiymatini harflarning berilgan qiymatlarida oson topish mumkin.
| Ko‘paytiriladi | Natija |
|---|---|
| koeffitsientlar | 3 · 4 = 12 |
| a | a² · a = a³ |
| b | b · b³ = b⁴ |
| (3a²b)(4ab³) | 12a³b⁴ |
Maktab bayrami uchun dushanba kuni 4 paket va 2 quti, seshanba kuni 3 paket va 4 quti keltirildi. Paketlarni paketlarga, qutilarni qutilarga qo‘shamiz: 4p + 2b + 3p + 4b = 7p + 6b. Turli narsalar qo‘shilmaydi.
Qadoqlash ustasi qutilar hajmini hisoblaydi, quruvchi beton miqdorini topadi, dasturchi o‘lchamlari o‘zgaruvchi 3D shakllar yaratadi.
Tomoni 2 qarich (yoki 2 katak) bo‘lgan kubni tasavvur qiling. Hajmi (2a)³ = 8a³ bo‘lishini, ya’ni kichik kubdan 8 marta katta ekanini chizib tushuntiring.
«Birhad mashinasi»: sinf bolalari ikki guruhga bo‘linadi. Birinchi guruh birhad aytadi, ikkinchisi uni ma’lum darajaga ko‘taradi yoki boshqa birhadga ko‘paytiradi; natijani doskada tekshiradi.