ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Algebra

Tenglama va uning yechimlari

Darslar 8 · 1 ta dars · Sh.A. Alimov, O.R. Xolmuhamedov, M.A. Mirzaahmedov. Algebra 7-sinf, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 5-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
8

Tenglama va uning yechimlari

Darslik: 35–37-betlar
MaqsadTenglama, noma’lum, ildiz va tenglamani yechish tushunchalarini bilish; ildizni tekshirish.
Yangi so‘zlar
tenglama · equationnoma’lum · unknownildiz · rootchiziqli tenglama · linear equation
Tushuntirish

Noma’lum son harf bilan belgilangan tenglik tenglama deyiladi, masalan, 6x + 2000 = 8000. Tenglik belgisidan chapdagi va o‘ngdagi ifodalar tenglamaning chap va o‘ng qismlari, ularning har bir qo‘shiluvchisi esa tenglamaning hadi deyiladi. Noma’lumning tenglamani to‘g‘ri tenglikka aylantiradigan qiymati tenglamaning ildizi bo‘ladi; ildizni topish uchun uni tenglamaga qo‘yib tekshirish mumkin. Tenglama bitta, ikkita yoki bir nechta ildizga ega bo‘lishi, cheksiz ko‘p ildizli bo‘lishi yoki umuman ildizga ega bo‘lmasligi mumkin. Tenglamani yechish — uning barcha ildizlarini topish yoki ildiz yo‘qligini ko‘rsatish demakdir. ax = b ko‘rinishdagi tenglama chiziqli tenglama deyiladi (a va b — berilgan sonlar).

≡Tenglama
6x + 2000 = 8000
Chap qism = o‘ng qism; ildiz — tenglamani to‘g‘ri tenglikka aylantiradigan x qiymati
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Uzunligi 10 m bo‘lgan arqonni 3 ta teng bo‘lakka kesib, 1 m qoldi. Bo‘lak x m desak, 3x + 1 = 10. Bundan x = 3. Tekshiramiz: 3 · 3 + 1 = 10, demak 3 sonining ildiz ekani to‘g‘ri.

Kim ishlatadi

Muhandis noma’lum o‘lchamni tenglamadan topadi, sotuvchi bir dona narx va umumiy summadan miqdorni aniqlaydi, dasturchi qiymatni tekshiradigan shart yozadi.

Bugun sinab ko‘ring

Biror sonni o‘ylang, ikki barobar qilib 3 ni qo‘shing va natijani yozing. Keyin amallarni teskari tartibda bajarib, o‘ylagan soningizni qaytaring.

Namunalar
3 soni 4x - 5 = 7 tenglamaning ildizimi? 4 · 3 - 5 = 7 — to‘g‘ri tenglik, demak, ha.
xxxxxx20008000
6 ta bir xil daftar va 2000 so‘mlik albom birga 8000 so‘m turadi. Daftar x so‘m bo‘lsa: 6x + 2000 = 8000. x = 1000 bu tenglamaning ildizi, chunki 6 · 1000 + 2000 = 8000 — to‘g‘ri tenglik.
Sinfda faoliyat

«Ildiz izlovchilar»: doskada tenglama yoziladi, masalan, (x - 2)(x + 5) = 0. Guruhlar kartochkalardagi sonlarni (2, -5, 0, 5) tenglamaga qo‘yib, qaysilari ildiz ekanini aniqlaydi.

Mashq
1
3 soni 4x - 5 = 7 tenglamaning ildizimi?
2
(x - 2)(x + 5) = 0 tenglamaning ildizlarini ayting.
3
Og‘irligi 2 kg bo‘lgan savatda 4 ta bir xil qovun bor, hammasi birga 18 kg. Bitta qovun necha kilogramm?
2 kg????18 kg
4
Nima uchun 3x - 1 = 3x + 4 tenglamaning ildizlari yo‘q?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYomg‘ir chuvalchanglari qayerda?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →