O‘xshash hadlarni ixchamlash
Harfiy qismi bir xil bo‘lgan, faqat koeffitsiyentlari bilan farq qiladigan hadlar o‘xshash hadlar deyiladi, masalan 2x²y va -7x²y; 3a² va 3a esa o‘xshash emas. O‘xshash hadlarni ixchamlash — ularning algebraik yig‘indisini bitta had bilan almashtirish: koeffitsiyentlar qo‘shiladi, harfiy qism o‘zgarmaydi, ya’ni 9a - 4a = (9 - 4)a = 5a. Avval har bir hadni standart shaklga keltiramiz, so‘ng o‘xshash hadlarni ixchamlaymiz; o‘xshash hadlar yo‘q va har bir had standart shaklda bo‘lsa, ko‘phad standart shaklda deyiladi. Ixchamlashda o‘xshash hadlarni turli chiziqlar bilan ajratib qo‘yish xato qilmaslikka yordam beradi. Soddalashtirilgan ko‘phadda son qiymatni topish ancha oson.
Maktab bayrami uchun dushanba kuni 4 paket va 2 quti, seshanba kuni 3 paket va 4 quti keltirildi. Paketlarni paketlarga, qutilarni qutilarga qo‘shamiz: 4p + 2q + 3p + 4q = 7p + 6q. Turli narsalar qo‘shilmaydi.
Omborchi tovarlarni turi bo‘yicha sanaydi, hisobchi jadvalda o‘xshash moddalarni jamlaydi, dasturchi bir xil o‘zgaruvchili ifodalarni soddalashtiradi.
Ikki kun davomida qalam va ruchkalaringizni (yoki xayoliy sonlarni) turi bo‘yicha sanang va o‘xshash hadlarni qo‘shgandek jamlang.
| Had | Koeffitsientlar | Yig‘indi |
|---|---|---|
| xy | 5 + 2 − 4 | 3xy |
| x² | −3 + 1 | −2x² |
«Juftlik topish»: kartochkalarda hadlar yozilgan (3ab, -x², 5ba, 2x²...). Bolalar o‘xshash hadlarni juft-juft topib, qo‘shib, yangi kartochka yozadi. Eng ko‘p to‘g‘ri juftlik topgan guruh yutadi.