Algebraik kasrlarni ko‘paytirish va bo‘lish
Kasrlarni ko‘paytirishda suratlar ko‘paytiriladi va maxrajlar ko‘paytiriladi: (a/b) · (c/d) = ac/(bd). Bo‘lishda bo‘linuvchi kasr bo‘luvchining teskarisiga ko‘paytiriladi: (a/b) : (c/d) = (a/b) · (d/c) = ad/(bc), bunda c ≠ 0. Kasrni darajaga ko‘tarishda surat va maxraj alohida ko‘tariladi: (a/b)ⁿ = aⁿ/bⁿ. Ko‘paytirishdan oldin surat va maxrajlarni ko‘paytuvchilarga ajratib, qisqartiriladigan ko‘paytuvchilarni qisqartirsak, hisob yengillashadi. Natija doim qisqartirilgan holda yoziladi. Butun ifodani kasr deb qarash mumkin: a = a/1; shuning uchun kasrni ifodaga ko‘paytirish yoki bo‘lish ham shu qoidalar bilan bajariladi.
| Amal | Qoida |
|---|---|
| ko‘paytirish | (a/b) · (c/d) = ac/(bd) |
| bo‘lish | (a/b) : (c/d) = ad/(bc) |
| darajaga ko‘tarish | (a/b)ⁿ = aⁿ/bⁿ |
Tezlik 7,2 km/soat. Metr/soniyaga o‘tkazamiz: 7,2 · 1000 / 3600 = 2 m/s. Kasrlarni ko‘paytirib, qisqartirish hisobni soddalashtiradi: 7,2 · (1000/3600).
Fizik va muhandis birliklarni o‘zgartiradi, sportchi tezligini ikki xil o‘lchovda ko‘radi, uchuvchi va haydovchi tezlikni mos birlikda hisoblaydi.
Bir soatda 3600 soniya borligini yozing va 18 km/soat ni m/s ga kasrlar yordamida aylantiring.
«Teskari kasr kartochkalari»: har bir bola kasr yozilgan kartochka oladi va teskarisini topadi. So‘ng juftliklarda bo‘lish misolini ko‘paytirishga aylantirib yechadi.