Umumiy ko‘paytuvchini qavsdan tashqariga chiqarish
Ko‘phadni ko‘paytuvchilarga ajratish — uni bir necha ko‘phadning ko‘paytmasi shaklida yozish. Agar ko‘phadning barcha hadlarida umumiy ko‘paytuvchi bo‘lsa, uni qavsdan tashqariga chiqaramiz: ab + ac = a(b + c); bu taqsimot qonunining teskari ishlatilishi. Umumiy ko‘paytuvchini topish uchun koeffitsiyentlarning eng katta umumiy bo‘luvchisini, har bir umumiy harfning esa eng kichik ko‘rsatkichli darajasini olamiz: 18a³b² + 24a²b³ = 6a²b²(3a + 4b). Umumiy ko‘paytuvchi ko‘phad ham bo‘lishi mumkin: 5(x - y) + a(x - y) = (x - y)(5 + a). Ba’zan a - b = -(b - a) tenglikdan foydalanib, bir xil qavs hosil qilamiz. Natijani qavslarni ochib ko‘paytirish bilan tekshiramiz; bu usul hisoblashni ham yengillashtiradi: 37 · 45 + 37 · 55 = 37 · 100 = 3700.
Sotuvchi 7 ta qutiga 36 tadan va yana 7 ta qutiga 64 tadan olma joyladi. 7 · 36 + 7 · 64 = 7 · (36 + 64) = 7 · 100 = 700 ta. Umumiy ko‘paytuvchi 7 qavsdan chiqarilsa, hisob osonlashadi.
Hisobchi bir xil koeffitsientli qatorlarni jamlaydi, dasturchi takrorlanuvchi hisobni qisqartiradi, muhandis formulani ixchamlashtiradi.
9 · 47 + 9 · 53 ni umumiy ko‘paytuvchi 9 ni qavsdan chiqarib hisoblang.
| Had | Umumiy 6a²b² | Qolgan |
|---|---|---|
| 18a³b² | 6a²b² · 3a | 3a |
| 24a²b³ | 6a²b² · 4b | 4b |
«Umumiy ko‘paytuvchi izlovchilar»: kartochkada 12m² - 8m kabi ko‘phad bor. Guruh umumiy ko‘paytuvchini topib, qavsdan chiqaradi; qo‘shni guruh ko‘paytirish bilan tekshiradi.