ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Algebra

Guruhlash usuli

Darslar 24 · 1 ta dars · Sh.A. Alimov, O.R. Xolmuhamedov, M.A. Mirzaahmedov. Algebra 7-sinf, qayta ishlangan va to‘ldirilgan 5-nashr. «O‘qituvchi» NMIU, Toshkent, 2017
24

Guruhlash usuli

Darslik: 107–109-betlar
MaqsadUmumiy ko‘paytuvchisi bo‘lmagan ko‘phadlarni hadlarini guruhlash usuli bilan ko‘paytuvchilarga ajratish.
Yangi so‘zlar
guruhlash usuli · grouping methodhadlarni guruhlash · grouping termsumumiy qavs · common bracketko‘paytuvchilarga ajratish · factorization
Tushuntirish

Barcha hadlarda umumiy ko‘paytuvchi bo‘lmasa, hadlarni guruhlash usuli qo‘llanadi. Hadlarni shunday guruhlarga bo‘lamizki, har bir guruhda umumiy ko‘paytuvchi bo‘lsin va uni chiqargandan keyin qavslar bir xil chiqsin: ax + ay + bx + by = a(x + y) + b(x + y) = (x + y)(a + b). Endi umumiy ko‘paytuvchi (x + y) qavsning o‘zi bo‘ladi. Guruhlashda ishoralarga e’tibor beramiz: guruh oldida minus bo‘lsa, qavsga olingan hadlarning ishoralari o‘zgaradi, masalan, x² - xy - 3x + 3y = x(x - y) - 3(x - y). Agar qavslar bir xil chiqmasa, hadlarni boshqacha guruhlab ko‘ramiz yoki ishorani o‘zgartirib qavsni tenglashtiramiz. Usul qo‘shishning guruhlash va o‘rin almashtirish hamda ko‘paytirishning taqsimot qonunlariga asoslanadi.

xyabaxaybxby
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab bog‘ida 7 ta gulzor bor, har birida 8 tadan atirgul va 2 tadan lola. O‘quvchi avval 3 ta gulzorning, keyin qolgan 4 tasining gullarini sanaydi: 3 · 8 + 3 · 2 + 4 · 8 + 4 · 2 = 70. Guruhlasak, (3 + 4)(8 + 2) = 7 · 10 = 70. Aralash ro‘yxat tartibga solinganda tez sanaladi.

Kim ishlatadi

Hisobchi jadvaldagi qatorlarni guruhlaydi, dasturchi o‘xshash kod qismlarini birlashtiradi, tekshiruvchi aralash ro‘yxatlarni turlarga ajratadi. Bu mavzu ko‘proq tartib topish ko‘nikmasini mashq qildiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Aralash qalamlar yoki kartochkalar to‘plamini turlarga ajratib sanashni tasavvur qiling va nima uchun guruhlash hisobni osonlashtirishini bir jumlada yozing.

Namunalar
2mn - 6m + 5n - 15 = 2m(n - 3) + 5(n - 3) = (n - 3)(2m + 5).
x² - xy - 3x + 3y = x(x - y) - 3(x - y) = (x - y)(x - 3).
Sinfda faoliyat

«Hadlar yurishi»: to‘rt hadli ko‘phad hadlari kartochkalarda. O‘quvchilar kartochkalarni ikki guruhga ajratib, har guruhdan umumiy ko‘paytuvchini chiqaradi va bir xil qavs hosil bo‘lganini ko‘rsatadi.

Mashq
1
ab + 3a + 2b + 6 ni ko‘paytuvchilarga ajrating.
2
x² + xy - 2x - 2y ni ko‘paytuvchilarga ajrating.
3
4 · 7 + 4 · 3 + 5 · 7 + 5 · 3 ni guruhlab hisoblang.
4
Guruhlashdan keyin qavslar bir xil chiqmasa nima qilish kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliEkoparkka tashrif rejasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →