Algebraik kasrlarni qo‘shish va ayirish
Maxrajlari bir xil kasrlarni qo‘shishda suratlar qo‘shiladi, maxraj o‘zgarishsiz qoladi: a/c + b/c = (a + b)/c; ayirishda ham xuddi shunday: a/c - b/c = (a - b)/c. Maxrajlari har xil kasrlarni avval umumiy maxrajga keltiramiz, keyin suratlarni qo‘shamiz yoki ayiramiz: 3/(2x) + 5/(3x) = 9/(6x) + 10/(6x) = 19/(6x). Ayirishda ayriluvchining suratini qavsga olish juda muhim, chunki ishoralar o‘zgaradi: (x + 1)/(x - 1) - (x - 3)/(x - 1) = (x + 1 - x + 3)/(x - 1) = 4/(x - 1). Natijani, imkon bo‘lsa, qisqartiramiz. Maxrajlar ko‘phad bo‘lsa, ularni ko‘paytuvchilarga ajratib, umumiy maxrajni topamiz.
Ikki ko‘ngilli maktab hovlisini supiradi: biri yolg‘iz 4 soatda, ikkinchisi 12 soatda tugatadi. Bir soatda ular 1/4 + 1/12 = 3/12 + 1/12 = 1/3 qismini supiradi, shuning uchun birga 3 soat kerak. Harfli kasrlar ham xuddi shunday qo‘shiladi.
Loyiha rahbari jamoa tezligini hisoblaydi, muhandis ikki jarayonning umumiy tezligini topadi, dasturchi ikki xil tezlikni birlashtiradi.
Siz biror ishni 1 soatda, boshqa odam 2 soatda qilsa, birgalikda bir soatda 1 + 1/2 = 3/2 ish bajariladi. Umumiy vaqtni (2/3 soat) toping.
«Kasr ombori»: har bir guruh ikki kasr oladi. Maxrajlari bir xil bo‘lsa, suratlarni birlashtiradi; har xil bo‘lsa, avval kartochkadagi qo‘shimcha ko‘paytuvchi bilan tenglashtiradi. Natijani qisqartirsa, qo‘shimcha ball.