Odamning ovqat hazm qilish sistemasi
Odam uchun zarur moddalar ikki guruh: organik (oqsil, yog‘, uglevod, vitaminlar) va anorganik (suv, minerallar). Uglevodlar – asosiy energiya manbai; oqsillar – hujayralarning asosiy qurilish materiali; yog‘lar – energiya manbai va zaxira; vitaminlar moddalar almashinuvi, o‘sish va rivojlanishni ta’minlaydi; minerallar suyaklar mustahkamligi va o‘sish uchun kerak; suv odam tanasi massasining taxminan 2/3 qismini tashkil etadi. Ovqatdagi organik moddalar yirik molekulalar, ularni qonga o‘tkazish uchun parchalash kerak; bu hazm qilish deyiladi. Ovqat hazm qilish yo‘li: og‘iz bo‘shlig‘i → halqum → qizilo‘ngach → oshqozon → ingichka ichak → yo‘g‘on ichak. Bezlari: so‘lak bezlari, oshqozon va ichak bezlari, oshqozon osti bezi, jigar. Og‘izda tishlar oziqni maydalaydi, til aralashtiradi, so‘lak namlaydi. Oshqozonda ovqat bir necha soat hazm shirasi bilan parchalanadi. Ingichka ichak eng uzun qism – shu yerda oziq moddalar to‘liq parchalanib, qonga so‘riladi. Hazm bo‘lmagan qoldiq yo‘g‘on ichakka o‘tib, organizmdan chiqariladi.
Tajriba «So‘lak ishlaydi»: toza non yoki tuzsiz krekerni og‘izga olib, 1–2 daqiqa asta chaynang va yutmang. Mazasi biroz shirinlashadi, chunki so‘lak kraxmalni parchalay boshlaydi. Natijani sinf bilan solishtiring. Keyin «oshqozon modeli»: yopiladigan paketga bir parcha non va ozgina suv solib, 2–3 daqiqa qo‘l bilan bosib aralashtiring. Xavfsizlik: oziqqa allergiyasi borlar qatnashmaydi, qo‘l toza bo‘lsin, paketdagi massani yemang.