Modda tuzilishi
Tabiatda moddalar uch holatda uchraydi: qattiq, suyuq va gaz. Qattiq jism o‘z shakli va hajmini saqlaydi (yog‘och, qalam, parta). Suyuqlik hajmini saqlaydi, lekin solingan idishning shaklini oladi (sharbat stakanda, piyolada). Gaz esa na shaklni, na hajmni saqlaydi va butun idishni egallaydi (xonadagi havo). Hamma modda ko‘zga ko‘rinmaydigan mayda zarralardan tuzilgan; modda molekulasi shu moddaning juda mayda zarrasidir, masalan suv molekulasi. Zarralarning o‘zi holat o‘zgarganda o‘zgarmaydi: muz, suv va suv bug‘ida zarralar bir xil. Farq zarralarning qanday joylashishi, qanchalik harakatlanishi va bir-biriga qanday ta’sir qilishida.
So‘zni to‘g‘ri qutiga sudrang (yoki so‘zni, keyin qutini bosing)
O‘yindan oldin jismoniy tarbiya o‘qituvchisi to‘pni shamollatadi. Havo to‘pga kirib, uning butun ichki qismini to‘ldiradi, ya’ni gaz idishini to‘ldirgandek tarqaladi. Yonidagi shisha idishdagi suv esa shishaning shaklini oladi, to‘pning qattiq qobig‘i esa shaklini o‘zi saqlaydi.
Idishlarni tanlaydigan qadoqlovchi suyuqlik uchun qanday idish kerakligini biladi, quruvchi qattiq materiallarni tanlaydi, shinomontajchi g‘ildirakka havo to‘ldiradi.
Maktab sumkangizni oching va qaysi narsalar o‘z shaklini o‘zi saqlashini, qaysilari shaklini idishga moslashtirishini o‘ylab ko‘ring. Sumka ichidagi havoni ham unutmang.
Tajriba: igna o‘rnatilmagan uchta plastik shpris oling. Birinchisida havo, ikkinchisida suv, uchinchisida quruq qum bo‘lsin. Uchini barmoq bilan yopib, porshenni bosing. Havo sezilarli siqiladi, suv deyarli siqilmaydi, qum esa siqilmaydi. Natijani jadvalga yozing. Xavfsizlik: faqat ignasiz shpris ishlating, suvni to‘kmang (sirpanish xavfi), qum ko‘zga tushmasin.