Iqlim
Ob-havo – troposferaning biror joyda ayni paytdagi yoki ma’lum vaqtdagi (sutka, hafta, oy, fasl) holati; u tez-tez o‘zgaradi. Iqlim esa ob-havoning biror joyga xos ko‘p yillik rejimidir. Iqlimning ikki asosiy tipi bor: dengiz iqlimi – dengizga yaqin joylarda qishi iliq, yozi salqin va yog‘in ko‘p; kontinental iqlim – qishi sovuq, yozi issiq va yog‘in kam. Ekvatordan qutblarga qarab havo sovib boradi, shuning uchun Yer yuzida iqlim mintaqalari hosil bo‘ladi. Asosiy mintaqalar: ekvatorial (yil bo‘yi issiq va seryomg‘ir, harorat taxminan +24…+26 °C), tropik (issiq, quruq), mo‘tadil (to‘rt fasl aniq), qutbiy (yil bo‘yi sovuq). Oraliq mintaqalar: subekvatorial, subtropik, subarktika va subantarktika. Asosiy mintaqalarda yil bo‘yi bir xil havo massalari, oraliqlarida esa fasllar bo‘yicha o‘zgarib turadigan havo massalari hukmron. Kitobga ko‘ra O‘zbekistonning katta qismi mo‘tadil, janubiy qismi subtropik mintaqada joylashgan.
| Mintaqa | Xususiyati |
|---|---|
| Ekvatorial | yil bo‘yi issiq va yomg‘irli (+24…+26 °C) |
| Tropik | issiq, quruq |
| Mo‘tadil | to‘rt aniq fasl |
| Qutb | yil bo‘yi sovuq |
| Oraliq mintaqalar | subekvatorial, subtropik, subarktik, subantarktik: havo massalari fasllar bilan almashadi |
Maktab kuz bayramini ochiq havoda o‘tkazishni rejalashtirmoqda. Oktyabr odatda quruq bo‘ladi, bu iqlim, shuning uchun sana tanlandi. Bayramdan bir hafta oldin esa o‘sha kunlar uchun ob-havo bashoratiga qarab, so‘nggi qarorni qabul qilishadi.
Dehqon ekish vaqtini iqlimga qarab rejalashtiradi, meteorolog ob-havoni bashorat qiladi, me’mor binoni joyning iqlimiga moslab loyihalaydi.
Bugungi ob-havoni bir qatorda yozing, so‘ng yilning shu faslida joyingizda odatda qanday bo‘lishi haqida bir jumla qo‘shing.
Ob-havo kundaligi: 7 kun davomida har kuni bir vaqtda (masalan, 14:00 da) soyada havo haroratini termometr bilan o‘lchang, bulutlilik (ochiq, yarim bulutli, bulutli), shamol (kuchsiz, o‘rtacha, kuchli) va yog‘inni belgilang. Haroratni grafikda chizing va o‘rtacha haroratni hisoblang. Xavfsizlik: simobli termometr o‘rniga spirtli yoki elektron termometr ishlating; termometrni to‘g‘ridan-to‘g‘ri quyoshda qoldirmang; tashqarida ishlaganda kattalar ko‘rsatmasiga amal qiling.