Energiyani tejash
Energiyani tejash – energiyadan isrof qilmasdan, oqilona foydalanish; u pulni tejaydi va atrof-muhitni asraydi, chunki kamroq yoqilg‘i yoqiladi. Asbobning quvvati (P) 1 soniyada qancha energiya sarflashini ko‘rsatadi, birligi – vatt (W). Sarflangan energiya E = P × t formulasi bilan topiladi; uni vatt-soat (W·h) yoki kilovatt-soat (kW·h) bilan o‘lchaydilar: 1 kW·h = 1000 W·h. Cho‘g‘lanma lampochkaning ko‘p energiyasi issiqlikka ketadi, LED lampochkada esa asosan yorug‘likka aylanadi; 10 W li LED lampochka 60 W li cho‘g‘lanma lampochka kabi yoritadi va 6 marta kam energiya sarflaydi. Tejash usullari: kerak bo‘lmasa chiroq, televizor va kompyuterni o‘chirish; kutish rejimidagi asboblarni rozetkadan uzish (ular ham oz-moz energiya iste’mol qiladi); konditsioner ishlayotganda oynalarni yopiq tutish; jo‘mrakni yopish, issiq suvni tejash; energiya tejamkor sinfidagi (A, A+ va shu kabi) jihozlarni tanlash; derazalar va eshiklarni zichlash. Xavfsizlik: rozetkaga ortiqcha yuk ulamang va o‘chirish uchun nam qo‘l bilan sim yoki vilkadan ushlamang.
| Lampa | Quvvat | Bir xil yorug‘lik uchun |
|---|---|---|
| Cho‘g‘lanma lampa | 60 W | 6 marta ko‘p energiya |
| LED lampa | 10 W | 6 marta kam energiya |
Maktab koridoridagi 20 ta 10 vattli LED chiroq kuniga 2 soat ortiqcha yoniq qolsa, bu 20 × 10 × 2 = 400 W·h, ya’ni 0,4 kW·h energiya behuda ketadi. 30 kunda u 12 kW·h bo‘ladi. Keraksiz chiroqni o‘chirish kichik odat, lekin natijasi sezilarli.
Maktab xo‘jalik mudiri elektr sarfini nazorat qiladi, elektrchi tejamkor lampalarni o‘rnatadi, energiya auditori binoning sarfini tahlil qiladi.
Kun yorug‘ paytda ichida hech kim yo‘q xonalarda chiroq yonib turganini payqasangiz, nechtaligini sanab, kattalarga ayting.
Uy energiya auditi: uyingizdagi 5 ta elektr asbobning quvvatini (yorlig‘idan) va kuniga necha soat ishlashini yozing; har biri uchun sarf E = P × t ni hisoblang va eng ko‘p energiya sarflaydigan asbobni toping. Xavfsizlik: asboblarni rozetkadan faqat vilkadan ushlab uzing; kattalar nazoratida ishlang; elektr jihozlarini ochmang.