Amaliy mashg‘ulot. Ratsional ovqatlanish, kunlik ovqat ratsionini tuzish
Ratsional (lotincha «oqilona») ovqatlanish – jins, yosh va faoliyat turiga qarab energiya va oziq moddalar miqdori jihatidan muvozanatli ovqatlanish. Uning uchta qoidasi bor. Birinchi: bir kunlik ovqatdan olinadigan energiya sarflanadigan energiyaga teng bo‘lishi kerak. Ikkinchi: ovqat tarkibidagi oqsil, yog‘, uglevod, mineral tuz, suv va vitaminlar tananing ehtiyojiga mos bo‘lishi lozim. Uchinchi: ovqatlanish rejimiga rioya qilish, ya’ni bir kunlik ovqatni to‘rt qismga bo‘lib iste’mol qilish. Kitobdagi namunaga ko‘ra nonushta kunlik kaloriyaning 25–30 foizini, tushlik 35–40 foizini, kechki ovqat 15–20 foizini, qo‘shimcha ovqat (maktab tanaffusida) 10–15 foizini tashkil qiladi. 11–13 yoshli o‘quvchining sutkalik energiya ehtiyoji kitob jadvaliga ko‘ra taxminan 2350–2500 kkal; u faollikka qarab o‘zgaradi. Oqsilga boy: go‘sht, baliq, tuxum, tvorog, no‘xat, loviya; uglevodga boy: kartoshka, non, un mahsulotlari, meva; yog‘ga boy: sariyog‘, qaymoq, o‘simlik moyi; vitamin va mineralga boy: sabzavot va mevalar.
Amaliy ish: daftaringizga jadval chizing (nonushta, tushlik, qo‘shimcha ovqat, kechki ovqat) va 3-jadval asosida har bir mahsulot turidan (oqsil, uglevod, yog‘, vitamin) kamida bittadan kiriting. Har bir ovqat kunlik energiyaning qancha foizi ekanini taxminan baholang. Rangli qalamlar bilan «Sog‘lom likopcha» chizing. Xavfsizlik va salomatlik: bu faqat rejalash; kasallik yoki allergiyasi bor bolalar ovqat rejasini shifokor va ota-ona bilan kelishsin.