Amaliy mashg‘ulot. Havo haroratining sutkalik va yillik amplitudasini aniqlash
Havo harorati sutka davomida ham, yil davomida ham o‘zgaradi. Sutkada u odatda tushdan keyin soat 14–15 larda eng yuqori, tong otishidan oldin esa eng past bo‘ladi. Grafik chizish uchun gorizontal o‘qqa vaqtni, vertikal o‘qqa haroratni qo‘yamiz, har bir o‘lchovni nuqta bilan belgilaymiz va nuqtalarni tutashtiramiz. Haroratning amplitudasi – eng yuqori va eng past haroratlar farqi: amplituda = eng yuqori − eng past. Sutka davomidagi farq sutkalik amplituda, yil davomidagi (eng issiq va eng sovuq oylar o‘rtacha harorati) farq yillik amplituda deyiladi. Manfiy son ayrilganda uni qavsga olamiz: 28 − (−3) = 31. Amplituda kichik bo‘lsa, iqlim yumshoq (dengiz bo‘yida), katta bo‘lsa – keskin (dengizdan uzoqda, cho‘llarda).
Amaliy ish: daftarga katak qog‘ozda o‘qlar chizing (vaqt – gorizontal, harorat – vertikal; 1 katak = 2 °C). Oldingi darsda yozib olgan 4 ta o‘lchovingizni nuqtalar bilan belgilab, tutashtiring va sutkalik amplitudani toping. Agar o‘lchovlaringiz bo‘lmasa, 6:00 –1, 9:00 +3, 12:00 +9, 15:00 +14, 18:00 +7, 21:00 +2 °C jadvalidan foydalaning. Xavfsizlik: o‘tkir uchli asboblar o‘rniga yumshoq qalam ishlating; ochiq havoda o‘lchaganda Quyoshga qaramang.